بازاندیشی در مسئولیت، حریم خصوصی و امنیت داده ها

چالش های حقوقی اینترنت اشیاء (IoT):

بازاندیشی در مسئولیت، حریم خصوصی و امنیت داده ها

امیر محمد رضایی زارعی، پژوهشگر حقوق خصوصی و قاضی دادگستری در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «هرمز»؛ پیرامون چالش های مترتب بر اینترنت اشیاء با عنوان بازاندیشی در مسئولیت، حریم خصوصی و امنیت داده ها اینترنت اشیاء(lOT) گفت: امروزه در جهان از خانه های هوشمند و خودروهای متصل به شبکه جهانی گرفته تا تجهیزات پزشکی و زیرساخت های شهری، اینترنت اشیاء در حال تبدیل شدن به بخشی جدایی ناپذیر از زندگی روزمره است.

وی در ادامه افزود: اما با وجود مزایای بی شمار این فناوری جدید، گسترش آن پرسش های مهمی را در حوزه حقوق خصوصی خصوصا در زمنه های حریم خصوصی، امنیت داده ها و مسئولیت مدنی ایجاد کرده است.

این قاضی دادگستری ضمن برشمردن بعضی از چالش های حقوقی اینترنت اشیاء بیان کرد: اولین چالش بنیادی در حوزه اینترنت اشیاء(IOT)، مسئله حریم خصوصی و حفاظت از داده های شخصی است. بسیاری از دستگاه های IoT به طور مداوم اطلاعاتی درباره رفتار، موقعیت مکانی و الگوهای زندگی کاربران گردآوری می کنند.

رضایی زارعی ادامه داد: به طور نمونه، دستیارهای صوتی، ساعت های هوشمند یا دوربین های خانگی می توانند حجم قابل اعتنائی از داده های مهمی تولید کنند بنابراین تعیین حدود و ثغور مشروعیت جمع آوری و پردازش این اطلاعات اهمیت شایان توجه ای می یابد.

وی همچنین گفت: همانطور که مستحضرید در نظام های حقوقی توسعه یافته و پیشرو، قوانینی مانند «مقررات عمومی حفاظت از داده ها» در اتحادیه اروپا (GDPR) سبب شده اند که اصولی همچون رضایت آگاهانه، حداقل سازی داده و شفافیت در پردازش اطلاعات الزام آور شود. اما متاسفانه در کشور ما اینترنت اشیاء نه تنها توسعه نیافته است بلکه مفاهیم حقوقی و قانونی آن، برای بهینه سازی زندگی اجتماعی هم تعریف نشده است.

این حقوقدان پیرامون دومین چالش اساسی اینترنت اشیاء با ذکر این پرسش که چه کسی مسئول تضمین امنیت دستگاه های متصل است بیان کرد: به نظر میرسد میتوان چالش دوم اینترنت اشیاء (IOT) را امنیت سایبری دستگاه های متصل بیان داشت چرا که بسیاری از تجهیزات اینترنت اشیاء به دلیل محدودیت های فنی یا هزینه ای از سطح امنیتی کافی برخوردار نیستند و ضعف های امنیتی می تواند زمینه نفوذ هکرها و سوءاستفاده از داده ها را فراهم کند و حتی امکان کنترل از راه دور دستگاه ها نیز وجود دارد؛ برای مثال نفوذ به خودروهای متصل یا سیستم های کنترل صنعتی می تواند پیامدهای جدی برای ایمنی عمومی داشته باشد بنابراین به جرات میتوان دومین چالش این امر را امنیت سایبری دستگاه های متصل عنوان کرد.

وی در ادامه اضافه کرد: یکی دیگر از چالش های موجود در این امر مالکیت و کنترل داده ها است. دستگاه های IoT به طور مداوم داده هایی تولید می کنند که ممکن است ارزش اقتصادی قابل توجهی داشته باشند. پرسش این است که مالک این داده ها چه کسی است؟ کاربر، تولیدکننده دستگاه، یا شرکت ارائه دهنده خدمات فلذا نبود پاسخ روشن به این پرسش می تواند منجر به اختلافات حقوقی و حتی سوءاستفاده از داده های کاربران شود.

رضایی زارعی ضمن نتیجه گیری بیان داشت: توسعه اینترنت اشیاء نیازمند تنظیم گری متوازن است به گونه ای که از یک سو نوآوری و پیشرفت فناوری محدود نشود و از سوی دیگر حقوق بنیادین کاربران، به ویژه حریم خصوصی و امنیت اطلاعات، مورد حمایت قرار گیرد. بسیاری از کشورها در سال های اخیر تلاش کرده اند استانداردهای امنیتی و الزامات شفافیت برای تولیدکنندگان دستگاه های متصل وضع کنند.

این پژوهشگر تصریح کرد: با این حال، ماهیت فرامرزی اینترنت و پیچیدگی زنجیره تامین فناوری نشان می دهد که همکاری های بین المللی در این حوزه اهمیت فزاینده ای خواهد داشت. و کشور ما با آینده نگری دقیق و مستوعب باید چارچوب حقوقی فعالانه ای برای این امر در نظر بگیرد.