آشنایی با پدیده ال نینو و تاثیر آن بر بارش های ایث

آشنایی با پدیده ال نینو (انسو)🌨️

فاز گرمENSO

🔷اگر دمای هوا در غرب اقیانوس آرام شمالی بیشتر از نرمال باشد یکی از نتایج آن فعال شدن ال نینو می باشد .توسط سازمان هواشناسی جهانی ،WMO برای اواخر سال ۲۰۲۶ فاز قوی ال نینو پیش بینی شده است .

آیا با فعال شدن فاز ال نینو در سال ۱۴۰۵ شاهد بارش های بیشتر از نرمال در غرب و جنوب غربی ایران خواهیم بود .کدام مناطق بیشتر تحت تاثیر فاز مثبت ال نینو خواهند بود در این نوشته به پیامدهای فعال شدن انسو در ایران می پردازیم .

🌨️🌨️

پاییز خشک و کم بارش ۱۴۰۴ شاید متاثر از پدید لانینا بود.

 به نظر می رسد که ایران از یک «بحران خشکی» به یک «بحران ناپایداری» منتقل شده است که در آن سیل های شدید و کمبود شدید آب همزمان قابل انتظار است.🌡️در فروردین ۱۴۰۵ ایران افزایش بی سابقه ای در بارندگی را تجربه کرد. داده های سازمان هواشناسی نشان داد که میانگین بارندگی در سراسر کشور حدود ۷درصد بالاتر از میانگین بلندمدت ۳۰ ساله بود. برخی از استان ها، مانند ایلام، بالاترین میزان بارندگی خود را در ۷۶ سال گذشته ثبت کردند.در شمال غربی و غرب، میزان بارندگی در مقایسه با سال ۱۴۰۴ دو برابر شده است. سطح آب دریاچه ارومیه در پایان فروردین ۱۴۰۵ نسبت به پایان شهریور ۱۴۰۴، ۱.۲۰ متر افزایش یافت. مساحت سطح آن از تقریبا ۴۸۰ کیلومتر مربع به ۲۰۰۰ کیلومتر مربع افزایش یافت.البته یک فصل بارندگی به دلایل مختلف نمی تواند یک دهه خشکی را جبران کند. تا زمستان ۱۴۰۴ تقریبا ۶۴ درصد از ظرفیت سدهای ایران خالی ماند. سدهای اصلی تامین کننده آب تهران، مانند سدهای امیرکبیر (کرج) و لار، در بهمن ماه تنها ۱درصد ظرفیت گزارش شد. حتی با باران های بهاری، هنوز بسیار پایین تر از سطح عملیاتی ایمن باقی مانده اند از سوی دیگر تخلیه آب های زیرزمینی و سال ها برداشت بیش از حد از سفره های آب زیرزمینی، کسری ای ایجاد کرده که برای جبران آن به دهه ها بارندگی بالاتر از حد متوسط نیاز است. خشکسالی طولانی مدت، خاک را فشرده کرده است. باران های شدید اخیر به جای اینکه برای تغذیه سفره های آب زیرزمینی جذب شوند، اغلب منجر به سیل های ناگهانی و رواناب های سطحی می شود که به جای ذخیره طولانی مدت آب، باعث تخریب می شود.مدل ها نشان می دهند که گذار به یک فاز قوی ال نینو برای نیمه دوم سال ۲۰۲۶ - اردیبهشت- تیر ۱۴۰۵ رخ خواهد داد. برای ایران، این اغلب با گرمای شدید تابستان مرتبط است که میزان تبخیر را به شدت افزایش می دهد. تا ۹۰درصد از مساحت سطح آبی که دریاچه ارومیه در بهار امسال به دست آورده، به دلیل بستر کم عمق و شبیه به پلایا، ممکن است تا پایان تابستان ۱۴۰۵ تبخیر شود.خشکسالی هواشناسی -کمبود باران- در بسیاری از مناطق پس از بارش ها فعلا متوقف شده اما خشکسالی کشاورزی، هیدرولوژیکی و اجتماعی-اقتصادی همچنان شدید است. بعضی نواحی ایران در بیابان لوت و دشت کویر مرکزی ایران و بخش هایی از سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی و کرمان و یزد همچنان درگیر خشکسالی اکولوژیک است.به نظر می رسد که ایران از یک «بحران خشکی» به یک «بحران ناپایداری» منتقل شده است که در آن سیل های شدید و کمبود شدید آب همزمان قابل انتظار است. گذار از شرایط خنثی به یک فاز ال نینو بالقوه قوی بین ماه مه و جولای ۲۰۲۶، برای بارش ها در سال آبی بعدی              (۱۴۰۵-۱۴۰۶) حیاتی خواهد بود.در ایران، ال نینو از نظر تاریخی با «پاییز مرطوب» مرتبط است. در طول فازهای گرم ENSO ال نینو - نوسانات جنوبی، جت استریم نیمه گرمسیری اغلب تغییر می کند و ورود سامانه های کم فشار مدیترانه ای و سودانی به فلات ایران را تسهیل می کند. در یک سامانه کم فشار - که اغلب سیکلون نامیده می شود- هوای سطح زمین چگالی کمتری دارد و شروع به بالا رفتن می کند. با بالا رفتن هوا، منبسط و سرد می شود. هوای سرد نمی تواند به اندازه هوای گرم بخار آب را در خود نگه دارد. در نهایت، بخار آب به قطرات آب تبدیل می شود و ابرها را تشکیل می دهد. اگر حرکت رو به بالا به اندازه کافی قوی باشد، قطرات رشد می کنند و به صورت باران یا برف می ریزند. در نیمکره شمالی، هوا به سمت داخل و خلاف جهت عقربه های ساعت به سمت مرکز یک سیستم کم فشار جریان می یابد.🌨️برای شروع سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ احتمال زیادی برای بارش نرمال تا بالاتر از نرمال در کوه های زاگرس و استان های غربی وجود دارد. اگر «ال نینوی قوی» که توسط سازمان جهانی هواشناسی برای اواخر سال ۲۰۲۶ پیش بینی شده است، محقق شود، بارش های سنگین اوایل سال آبی بعدی قابل انتظار است که به تثبیت رطوبت حیاتی خاک از دست رفته طی تابستان کمک می کند.ال نینو معمولا با بارش های تابستانی کمتر از حد معمول در جنوب شرقی ایران - سیستان و بلوچستان و هرمزگان- مرتبط است، زیرا می تواند انتهای بادهای موسمی هند را که گهگاه به این مناطق می رسد، تضعیف کند. دماهای بالاتر از حد معمول در سطح جهانی پیش بینی می شود و برای ایران، این به معنای تابستان فوق العاده گرم ۱۴۰۵ است که تبخیر آب های سطحی حاصل از بارندگی های بی سابقه بهاری فروردین ۱۴۰۵ را تسریع خواهد کرد.

م.ن