سعید جهانگیری
دکترای تخصصی علوم سیاسی- پژوهشگر فوق دکتری - استاد دانشگاه - عضو پژوهشگران پر استناد جهان - فرد مهم علمی
13 یادداشت منتشر شدهبیت المال و نظام سیاسی در تاریخ اسلام
بیت المال و نظام سیاسی در تاریخ اسلام
بیت المال و منابع مربوط به آن، همواره یکی از بحث برانگیزترین موضوعات اقتصادی-سیاسی در طول تاریخ اسلام بوده است. موضوع غنایم و دارایی های بیت المال، حتی در موارد متعددی منجر به درگیری های سیاسی گسترده شده است. بیت المال (خزانه ملی در دوران معاصر)، نهاد تجمیع و توزیع خراج (مالیات و عوارض)، غنایم و منابع ناشی از «فیء» (مانند نفت) و «انفال» (مانند بهره برداری از منابع طبیعی و سواحل و ...) و سرمایه گذاری های زیربنایی، در جهت تولید و توسعه ملی است. بیت المال فی نفسه، مساله ای اقتصادی است، اما به لحاظ تاثیر در ایجاد تعدیل و تعادل مدنی، از طریق اقتصاد سیاسی و سیاست اقتصادی، مساله ای مرتبط با اندیشه سیاسی است. پرسش اصلی این مقاله این است که شیوه تخصیص بیت المال چه نسبتی با نوع نظام سیاسی دارد؟ فرضیه مقاله این است که ما درتاریخ اسلام، بر مبنای نظام سیاسی قدیم و جدید، دو گونه کلی شیوه تخصیص بیت المال را شاهدیم که خود می توانند به انواع دیگری تقسیم شوند. ما در این مقاله که از روش تحلیلی- منطقی استفاده شده است، در جستجوی فهم تطور مفهوم و نهاد بیت المال در طول تاریخ اسلام و ارتباط آن با نظام سیاسی قدیم و جدید هستیم.
- Bayt al-mal and its related sources have always been one of the most controversial economic-political issues in Islamic history. Bayt al-mal, an Arabic term that is translated as House of money or House of Wealth (national Treasury or central bank in the contemporary era), a center for the Integration and Distribution of Kharāj (individual Islamic tax on agricultural land), Spoils and Resources From "Fei" (Like Oil), And "Anfal" (such as the exploitation of natural resources, beaches, etc.) and infrastructure investments, for the sake of national production and development. Bayt al-mal itself is an economic issue, but in terms of its effect on the moderation and civil equilibrium through political economy and economic policy, it is a matter of political thought. Understanding the institution of Bayt al-mal depends on understanding its meaning as it emerged in the early days of Islam and evolved in Islamic history. In this article, which uses the analytical-logical method, we seek to understand the evolution of the concept and institution of the treasury throughout the history of Islam and its relationship with the old and new political system.