مهمترین وظایف والدین در بحران چیست ؟

در شرایط بحران—چه بحران های طبیعی مانند زلزله و سیل، چه بحران های اجتماعی، اقتصادی یا حتی خانوادگی—والدین نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت روانی، امنیت و ثبات فرزندان دارند.

مریم نقنه 

مشاور خانواده و همیار سلامت

 کودکان در زمان بحران بیش از هر زمان دیگری به حمایت، راهنمایی و آرامش والدین نیاز دارند. رفتار و تصمیم های والدین می تواند تعیین کننده ی میزان آسیب یا تاب آوری فرزندان در برابر بحران باشد. در ادامه به مهم ترین وظایف والدین در شرایط بحران پرداخته می شود.

یکی از مهم ترین وظایف والدین در بحران، حفظ آرامش و مدیریت هیجانات خود است.

 کودکان به شدت از رفتار و واکنش های والدین الگو می گیرند. اگر والدین مضطرب، پریشان یا ناامید باشند، این احساسات به سرعت به کودکان منتقل می شود. در مقابل، زمانی که والدین با آرامش، کنترل و امیدواری رفتار کنند، فرزندان نیز احساس امنیت بیشتری خواهند داشت. بنابراین والدین باید تلاش کنند اضطراب خود را مدیریت کرده و در برابر فرزندان واکنش های سنجیده و متعادل نشان دهند.

وظیفه مهم دیگر والدین، ایجاد احساس امنیت برای فرزندان است. 

در بحران ها معمولا احساس ناامنی و بی ثباتی افزایش می یابد. والدین باید با رفتارهای حمایتی، گفت وگوهای اطمینان بخش و حضور فعال در کنار فرزندان، این احساس امنیت را تقویت کنند. حتی کارهای ساده مانند در آغوش گرفتن کودک، صحبت کردن با لحن آرام و توضیح دادن وضعیت می تواند بسیار کمک کننده باشد. کودک باید احساس کند که والدین از او محافظت می کنند و شرایط تحت کنترل است.

اطلاع رسانی درست و متناسب با سن کودک نیز از وظایف مهم والدین در زمان بحران است.

 کودکان معمولا از طریق رسانه ها، اطرافیان یا شنیدن صحبت های بزرگسالان اطلاعاتی درباره بحران به دست می آورند که ممکن است ناقص یا نادرست باشد. اگر والدین به پرسش های کودکان پاسخ ندهند، کودک ممکن است تصورهای ترسناک تری در ذهن خود بسازد. بنابراین بهتر است والدین با زبانی ساده، صادقانه و متناسب با سن کودک درباره آنچه رخ داده توضیح دهند و به پرسش های او پاسخ دهند.

یکی دیگر از مسئولیت های مهم والدین در بحران، حفظ برنامه ها و نظم نسبی زندگی است.

 بحران ها معمولا باعث برهم خوردن روال عادی زندگی می شوند، اما تلاش برای حفظ برخی برنامه های روزمره مانند زمان خواب، غذا خوردن، درس خواندن یا بازی می تواند به کودک احساس ثبات و پیش بینی پذیری بدهد. این نظم نسبی به کاهش اضطراب کودکان کمک می کند و باعث می شود آن ها احساس کنند زندگی همچنان جریان دارد.

حمایت عاطفی از فرزندان نیز از وظایف اساسی والدین است.

 در زمان بحران، کودکان ممکن است دچار ترس، نگرانی، غم یا حتی خشم شوند. والدین باید به این احساسات توجه کنند و اجازه دهند کودک درباره آن ها صحبت کند. گوش دادن فعال، همدلی و درک احساسات کودک بسیار مهم است. والدین نباید احساسات کودک را نادیده بگیرند یا آن ها را کوچک جلوه دهند. گفتن جملاتی مانند «می دانم که ترسیده ای» یا «طبیعی است که نگران باشی» می تواند به کودک کمک کند احساسات خود را بهتر مدیریت کند.

از دیگر وظایف مهم والدین در شرایط بحران، محافظت از کودکان در برابر اطلاعات و تصاویر آسیب زا است.

 امروزه رسانه ها و شبکه های اجتماعی ممکن است تصاویر و اخبار نگران کننده ای منتشر کنند که برای کودکان بسیار ترسناک باشد. والدین باید میزان دسترسی کودکان به چنین محتواهایی را کنترل کنند و از قرار گرفتن آن ها در معرض اخبار یا تصاویر شدید و آزاردهنده جلوگیری نمایند.

آموزش مهارت های مقابله با بحران نیز نقش مهمی در وظایف والدین دارد.

 بحران ها می توانند فرصتی برای آموزش مهارت هایی مانند حل مسئله، صبر، همکاری و انعطاف پذیری باشند. والدین می توانند به فرزندان بیاموزند که در شرایط دشوار چگونه آرام بمانند، چگونه کمک بگیرند و چگونه به دیگران کمک کنند. این مهارت ها به افزایش تاب آوری کودکان در آینده کمک می کند.

والدین همچنین باید به نیازهای جسمی فرزندان در بحران توجه ویژه ای داشته باشند. تغذیه مناسب، خواب کافی، فعالیت بدنی و رسیدگی به سلامت جسمی از عوامل مهمی هستند که می توانند به حفظ سلامت روانی کودک نیز کمک کنند. در بسیاری از بحران ها ممکن است این نیازها نادیده گرفته شوند، اما توجه به آن ها برای حفظ تعادل جسمی و روانی کودک ضروری است.

یکی دیگر از وظایف مهم والدین، تقویت امید و نگاه مثبت به آینده است.

 در بحران ها ممکن است احساس ناامیدی یا ترس از آینده در میان افراد افزایش یابد. والدین باید تلاش کنند با صحبت های امیدوارکننده، یادآوری توانایی های انسان در عبور از مشکلات و بیان تجربه های مثبت گذشته، روحیه امید را در فرزندان تقویت کنند. امیدواری یکی از مهم ترین عوامل روان شناختی در عبور از بحران هاست.

همچنین والدین می توانند با تشویق روحیه همدلی و کمک به دیگران در فرزندان، تاثیر مثبتی در مواجهه با بحران داشته باشند. کمک به دیگران—even در حد کارهای کوچک—می تواند احساس ارزشمندی و قدرت را در کودک افزایش دهد. این کار همچنین به کودک می آموزد که در شرایط دشوار، همکاری و همدلی نقش مهمی در حل مشکلات دارد.

خاتمه کلام اینکه یکی از مهم ترین وظایف والدین در بحران توجه به سلامت روان خودشان است. والدینی که از نظر روانی خسته، مضطرب یا فرسوده هستند، نمی توانند به خوبی از فرزندان خود حمایت کنند. بنابراین مراقبت از خود، صحبت با دوستان یا متخصصان، استراحت کافی و دریافت حمایت اجتماعی برای والدین نیز ضروری است. در واقع، مراقبت از خود بخشی از مراقبت از فرزندان محسوب می شود.

به طور کلی، نقش والدین در زمان بحران بسیار حیاتی است. آن ها با حفظ آرامش، ایجاد احساس امنیت، ارائه اطلاعات درست، حمایت عاطفی، حفظ نظم زندگی و تقویت امید می توانند به فرزندان کمک کنند تا با کمترین آسیب از بحران عبور کنند. کودکانی که در چنین شرایطی حمایت مناسب دریافت می کنند، نه تنها آسیب کمتری می بینند بلکه ممکن است مهارت ها و توانایی های ارزشمندی برای مقابله با چالش های آینده به دست آورند. بنابراین آگاهی والدین از مسئولیت ها و نقش خود در زمان بحران می تواند تاثیر عمیقی بر سلامت روانی و رشد فرزندان داشته باشد.