ابزار طراحی Protégé

تعریف Protégé

نرم افزار "پروتژ" پرکاربردترین نرم افزار طراحی هستی شناسی است. این نرم افزار منبع بازی است که توسط مرکزتحقیقات زیست پزشکی دانشگاه استنفورد با هدف ایجاد ابزارهای تولید مدل های دانشی حوزه های مختلف و برنامه های کاربردی مبتنی بر دانش ساخته شده و با توجه به سادگی محیط رابط کاربرو به روز شدن مستمرآن و نیز رفع مشکلات و بهبود کارایی آن در هر ویرایش مورد استقبال پژوهشگران قرار گرفته است. کاربر پسند بودن و راحتی نصب و استفاده از آن، عامل دیگرمحبوبیت پروتژ است(اسعدی، عادله ؛2024).

نرم افزار Protégé قابلیت نمایش تصویری هستی نگاشت ایجاد شده در تمام کلاسها و نمونه ها را دارد و دارای دو قابلیت OWLViz و OntoGraf می باشد.

از دیگر قابلیتهای نرم افزار Protégé، امکان جستجو و پرسش در آن است. هنگام جستجوی عبارتی در نرم افزار، با توجه به روابط و نمونه ها و کلاسهای تعریف شده، کلیه اطلاعات مربوط به آن به صورت گراف نشان داده میشود(فرج پهلو و دیگران، 1398).

مشخصات

تعریف کوتاه: یک پلتفرم رایگان و متن باز توسعه یافته توسط دانشگاه استنفورد

کاربرد: طراحی و مدیریت انتولوژی ها(Ontology) در قالب زبان های OWL و RDF

ویژگی: 

_ تعریف کلاس ها، زیرکلاس ها و نمونه ها(Individuals).

_ تعریف روابط (Properties ) بین مفاهیم.

_ امکان استفاده از Reasoner ها برای استنتاج خودکار.

_ پشتیبانی از افزونه ها مثل SPIN، استدلال گر پویا و تبیین گر به زبان طبیعی.

مزایا:

 _ رابط کاربری گرافیکی ساده و قابل فهم.

_ جامعه کاربری گسترده و منابع آموزشی فراوان.

_ قابلیت توسعه و افزودن پلاگین های اختصاصی.

 نرم افزار Protégé (نسخه 5.2.0) دارای نقاط قوت دارا بودن افزونه tab به عنوان محبوبترین نوع افزونه که دارای قابلیت هایی برای تجسم پیشرفته، ادغام هستی شناسی ، مدیریت نسخه، استنتاج، وغیره دارد. قابلیت ساخت تعریف مفاهیم پیچیده براساس تعاریف ساده، افزوده شدن موتورهای استنتاج نظیر Pellet وHermit جهت امکان بررسی سازگاری یا پایداری هستی شناسی در این نرم افزار، را نسبت به سایر نرم افزارهای هستی شناسی دارد. از دیگر نقاط قوت Protégé و Studio Onto مشاهده گرافیکی، هرس و زوم است(نوروزی و یلوه، 1401).

هم چنین نرم افزار Protégé با کسب 277 امتیاز از کل امتیازات، به لحاظ مولفه های مورد مطالعه در پژوهش (نوروزی و یلوه، 1401) در رتبه اول و نرم افزار Studio Onto نیز با کسب امتیاز 226 از کل امتیازات در رتبه بعدی قرار دارد.
مولفه های مورد مطالعه در پژوهش ذکر شده:
هفت بخش شامل مولفه های پراهمیت نرم افزارهای هستی شناسی، مولفه فرمت ورودی و مولفه زبان بازنمون مفاهیم، معیار معماری و ساختار نرم افزار با زیرشاخصهای مولفه های قابلیت تعامل، پایداری، دسترس پذیری، قابلیت نصب بر روی انواع پلتفرم، زبان پایه نرم افزار، و مولفه تعامل و میان کنش پذیری با نرم افزارهای مرتبط هستی شناسی و قالب ذخیره سازی هستی شناسی(نوروزی و یلوه، 1401).

منابع: 

_ اسعدی، عادله. (2024). مقایسه کارکرد نرم افزارهای طراحی هستی شناسی با تاکید بر زبان فارسی: طراحی نمونه اولیه هستی شناسی حوزه پزشکی مبتنی بر شواهد. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات, 39(4).

_ فرج پهلو، عبدالحسین، بیگدلی، زاهد؛ چشمه سهرابی، مظفر و طاهری، بهجت. طراحی و ساخت هستی نگاشت بیماریهای مادرزادی قلب کودکان به زبان فارسی. مدیریت اطلاعات سلامت 1398؛ 16 (5): 253-259

_ نوروزی، یعقوب؛ یلوه، افسانه(1041). ارزیابی و تحلیل نرم افزارهای پرکاربرد تولید هستی شناسی در بازنمون مفاهیم. علوم و فنون

مدیریت اطلاعات، 8(3)، ص.171-107 .2022.7732.1706stim10.22091/ :DO