کتینگ اپتیکی (Optical Coating)
کتینگ اپتیکی (Optical Coating) – هرآنچه باید بدانید
کتینگ یا لایه نشانی اپتیکی فرآیندی تخصصی در حوزه اپتیک و فوتونیکه که طی اون، لایه هایی بسیار نازک (در حد نانومتر) از مواد خاص روی سطوح اپتیکی مانند لنز، آینه، پنجره اپتیکی، فیبر نوری، یا کریستال های لیزری اعمال می شن. هدف این کار، بهینه سازی رفتار نوری سطح برای کاربردهای خاصه.
چرا کتینگ اپتیکی مهمه؟
در دستگاه های لیزر پزشکی و زیبایی (مثل الکساندرایت، دایود، هایفو، IPL و…)، پرتوهای نوری باید با دقت و کمترین اتلاف از داخل اجزای اپتیکی عبور کنن یا بازتاب داده بشن.
اگر سطح این اجزا بدون کتینگ باشه:
- بخشی از انرژی نور بازتاب یا پخش می شه
- اجزا داغ می کنن یا آسیب می بینن
- بازده درمانی کم می شه
- خطر آسیب به بیمار یا اپراتور وجود داره
پس کتینگ استاندارد = عملکرد دقیق + عمر بیشتر دستگاه + ایمنی بالاتر
انواع اصلی کتینگ ها:
- Anti-Reflective (AR):
- کاهش بازتاب نور از سطح
- افزایش عبور نور (transmission)
- مثال: کتینگ روی لنزهای هندپیس لیزر برای انتقال بهتر انرژی
- High Reflective (HR):
- افزایش بازتاب نور
- معمولا روی آینه ها یا سطوح داخلی کاویتورها
- مثال: آینه های داخل دستگاه لیزر که نور رو چندین بار بازتاب می دن
- Partial Reflective یا Beam Splitters:
- تقسیم نور به نسبت مشخص
- مثلا بخشی از نور عبور کنه، بخشی بازتاب داده بشه
- کاربرد در مسیرهای ترکیبی لیزر
- Dichroic Coating (فیلتر طول موجی):
- فقط یک محدوده خاص از طول موج عبور یا بازتاب پیدا می کنه
- بسیار حیاتی در فیلترهای IPL و دستگاه های multi-wavelength
مواد مورد استفاده در کتینگ:
- اکسیدهای فلزی (مانند MgF₂، SiO₂، Al₂O₃)
- فلزات خاص برای بازتاب بالا (مثل نقره یا طلا)
- لایه نشانی به روش های تبخیر خلا (PVD)، اسپاترینگ یا CVD انجام می شه
کتینگ در فیبرهای نوری لیزری:
در فیبرهای نوری پزشکی، کتینگ فیبر باعث می شه:
- بازتاب داخلی بهینه بشه
- انرژی در طول مسیر فیبر تلف نشه
- مقاومت حرارتی بالا بره
- دقت تابش خروجی بیشتر بشه
تعمیر و بازسازی کتینگ فیبر یکی از حساس ترین خدمات تعمیرات لیزره.
نشانه های آسیب به کتینگ:
- کاهش قدرت شات دستگاه
- داغ شدن غیرطبیعی هندپیس
- خط یا لکه روی لنز یا فیبر
- بازتاب نور به سمت اپراتور یا محیط
در این موارد باید لنز یا فیبر تعویض یا مجددا کتینگ بشه