تهیه نقشه خطر سیلاب با استفاده از مدل هیدرولیکی و اطلاعات ژیومورفولوژیک مطالعه موردی مخروطه افکنه فریزی در استان خراسان رضوی

سیلاب های مخروط افکنه ای، خطرناکتر از سیلاب های رودخانه ای هستند؛ زیرا مسیر جریان روی مخروطه افکنه بالقوه غیرقابل پیش بینی است. خطر سیلاب روی مخروط افکنه ها با پتانسیل تغییر مکان آبراهه همراه و باعث خسارات فراوانی می شود. در این راستا آژانس فدرال مدیریت بحران آمریکا FEMA برای تهیه نقشه های خطر سیل روی مخروط افکنه ها روشی سه مرحله ای را طراحی کرده است. این پژوهش در جنوب دشت چناران (واقع در استان خراسان رضوی) و با روش FEMA روی مخروطه افکنه فریزی انجام شده است. در ابتدا وجود مخروطه افکنه در منطقه شناسایی و سپس مناطق فعال روی مخروط از مناطق غیرفعال مجزا شدند. در گام سوم مناطق دارای سیلاب صد ساله روی مخروطه افکنه پهنه بندی شد. در ادامه گام سوم از سه راهکار به شرح زیر استفاده شد: 1. مدل سازی با FAN PROGRAM و 2. مدل سازی هیدرولیکی جریان با HEC-RAS و 3. استفاده از اطلاعات ژیومورفولوژی. نقشه های خطر سیل مستخرج از هرکدام ازاین راهکارها با یکدیگر مقایسه شد. مقایسه های صورتگرفته تناقض هایی را بین این نقشه ها نشان داد که دلیلش این است که هر روش بخشی از واقعیت سیل گیری را بیان می کند بنابراین کاربرد مشترک مدل هیدرولیکی آبراهه و مدل FAN جریان روی بخش فعال مخروط افکنه و نیز تحلیل توام این نتایج با شواهد تاریخی سیل گیری از نظر ژیومورفولوژیکی روی مخروطه افکنه می تواند مخاطره سیل را به نحو مطلوبی نمایش دهد.

کلیدواژه ها:

سیلاب های مخروط افکنه ای ، ژیومورفولوژی ، نقشه خطر سیلاب