بررسی کارایی مدل تجربی EPM در برآورد رسوب دهی از طریق رسوب سنجی مخازن کوچک (مطالعه موردی: حوزه آبخیز دره مرید)

با توجه به اینکه مدل های تجربی برآورد فرسایش و رسوب در کشورهای دیگری با شرایط متفاوت نسبت به ایران ابداع گردیده اند لازم است کارایی آنها مورد ارزیابی قرار گیرد. کمبود آمار و نیاز کارشناسان به اطلاع از میزان فرسایش و رسوب دهی حوزه های آبخیز در مناطق مختلف کشور استفاده از مدل های تجربی را اجتناب ناپذیر ساخته است. به منظور ارزیابی مدل برآورد رسوب دهی EPM در حوزه های آبخیز استان کرمان، ده بند خاکی کوتاه انتخاب شدند که حوزه های آبخیز بالادست آنها دارای کاربری مرتع بود. این بندها دارای عمر 12 ساله بوده و از زمان احداث تا زمان اندازه گیری، سرریز نکرده بودند و تمامی رسوبات منتقل شده از حوزه آبخیزدر مخزن آنها به تله افتاده و رسوب کرده است. رسوبات ترسیب شده در مخازن این بندها در طی یک دوره بهره برداری 12 ساله اندازه گیری شدند. عمق، حجم و وزن رسوبات با کمک اندازه گیری صحرایی و انجام عملیات نقشه برداری مخازن تعیین شد و با توجه به عمر بندها، متوسط رسوبدهی حوزه های آبخیز برآورد گردید. به این ترتیب رسوب دهی ویژه هر یک از حوزه های آبخیز بدست آمد. حداقل وحداکثر رسوب دهی حوزه های آبخیز بترتیب برابر 0/6 و 16/86 و متوسط آن برابر 6/28 تن درهکتاردرسال بدست آمد. مقادیر رسوب دهی حوزه های آبخیز با استفاده از مدل EPM نیز برآورد گردید، حداقل و حداکثر آن به ترتیب برای 5/65 و 19/78 تن در هکتار در سال محاسبه شد و با مقایر اندازه گیری شده مورد مقایسه قرار گرفت. آزمون مقایسه میانگین مقادیر رسوب دهی برآوردی و مشاهده ای از طریق آزمون t استیودنت نشان داد که با اطمینان 95 درصد بین مقادیربرآورد رسوبدهی حجمی و وزنی مدل EPM با مقادیر مشاهده ای اختلاف معنی داری وجود ندارد.

کلیدواژه ها:

لاتین EPM ، مخازن بندها ، رسوب دهی ، حوزه های آبخیز ، استان کرمان.