معرفی قنات شیربچه نجف آباد و شکوه سازه ای منحصر به فرد آن

اقلیم خشک و نیمه خشک فلات مرکزی ایران از شرق کوه های زاگرس مرکزی و در دشت نجف آباد باعث به وجود آمدن شبکه ی جالبی از رشته های متعدد قنات ها گردیده که قنات شیربچه یکی از مهم ترین آن ها می باشد. قنات شیربچه نجف آباد که به نقل از گذشتگانمان، قدمتی بیش از صفویه دارد و حفر آن را به گبرها نسبت می دهند، از غرب شهر با 3 شاخه( الج) وارد هسته مرکزی شهر می گشته و ضمن تامین آب شرب مردم شهر و آب زمین های مزارع شاباد را تامین می کرده است. شباهت مسیر حرکتی قنات با صورت فلکی گاو از موارد قابل تامل می باشد. این قنات در طول مسیر نزدیک به 20 کیلومتر خود، از عمق 50 متری مادرچاه ها( که به اشکفت های پرآب زیر زمینی وصل گردیده)، آب را به سطح زمین های کشاورزی می رسانده و 2 آسیاب و 3 غسال خانه و نزدیک 7 رخت شورخانه را در مسیر خود داشته است. آبدهی قنات شیربچه در گذشته تا 500 لیتر بر ثانیه هم بوده اما با از بین رفتن برخی آبخوان های آن به نام اسیل ، بستن آب مرغاب در سد خمیران( غرب شهر) خشک شدن بستر این رود، بسته شدن مسیر قنات در چاه های متعدد و حفر چاه ها در حریم این قنات و نیز برداشتن آب به صورت غیر قانونی باعث شده آبدهی آن به 5لیتر بر ثانیه کاهش یابد. نکته مهم آن که تاکنون کسی لایروبی( با تعریف اصلی) را بر روی این قنات انجام نداده ولی هنوز این قنات آبدهی خود را در بدترین شرایط دارد و مهم تر آنکه ماهیان زیادی در آن زندگی می کنند. کوره های این قنات با ارتفاع بیش از 3 متر و تا ارتفاع حدود 10 متر باعث شگفتی هر بیننده ای می شود. شکافتن سنگ های محکم که در نزد مقنیان نجف آبادی به سوبورد (Sobord) معروف است، از شاهکارهای معماری و سازه ای این قنات می باشد.

کلیدواژه ها:

شیربچه ، سوبورد ، گبر ، شاباد ، الج