شیوه های بلاغی تجلی آیات قرآن در منشآت فاضل جمی

با ورود اسلام به ایران، نویسندگان و شاعران، چنان تحت تاثیر قرآن قرار گرفتند که بخش عمده ای از ادبیت آثار آنان، مرهون کاربردهای بلاغی و تعالیم محتوایی آن است. آنان، ازآغاز به صورتهای مختلف، علاوه بر اینکه شعر و نثر خویش را از جنبه محتوا و مضمون به تعالی رساندند، از جهت شیوه بیان نیز، تحت تاثیر زیبایی قرآن، آثاری ماندگار خلق نمودند. فاضل جمی از نویسندگان موفق دوران قاجار در زمینه نثر مسجع و منشآت نویسی است که آثار او از جنبه های مختلف ادبی و محتوایی شایسته بررسی است. فاضل بنا به شخصیت مذهبی ونیزمتاثر از شیوه نثر منشآث، به زیبایی، آیات قرآن را در نثرخود به کار گرفته و از این طریق، نثری شیوا و بلیغ پدید آورده است. به گونه ای که باید تاثیرپذیری از قرآن را از ویژگیهای عمده او در نویسندگی دانست. مطالعه منشآت فاضل نشان میدهد که آیات قرآن به صورتهای مختلف ترجمه، اقتباس، وام گیری،تلمیح حل و نیز تاثیر پذیری های گزاره ای و. . . موردتوجه او بوده است.این پژوهش، شگردهای تجلی آیات قرآن در منشآت فاضل جمی را با شیوه توصیف و تحلیل و با ابزار کتابخانه ای مورد بررسی قرار میدهد. نتیجه به دست آمده نشان میدهد که در منشآت فاضل، اقتباس، تتمیم و تکمیل و ترکیب اضافی و نیز اثرپذیریهای گزاره ای، تصویری و تلمیحی از بسامد بیشتری برخوردار است و تاثیر پذیری های تاویلی، بنیادی – الهامی و ترجمه و تفسیر بسامد کاربرد پایین تری دارند.

کلیدواژه ها:

قرآن ، بینامتنیت ، ، اثرپذیری ، فاضل جمی.