نشانه شناسی معنا و بیان مفاهیم عرفان شناختی در معماری و شهرسازی دوران اسلامی؛ مورد پژوهی: معماری دوران صفوی در شهر اصفهان

در دوران صفوی، ارتباط و برهمکنش معنادار مضامین عرفان شناختی و معنوی با کالبد و ساختار معماری شهری از منظر رویکردی نشانه شناختی با سایر عناصر کالبدی معماری شهری در کل مجموعه شهر، نشان از همپیوندی و پیوستاری قرین؛ و ارتباطی هماهنگ و معنادار با ساختار کالبدی و فضایی معماری ایرانی- اسلامی نشان می دهد. چنانچه از دیرباز با تکیه بر غنای تحسین برانگیز در فرم و معنای معماری این سرزمین بوده است که ابعاد نشانه شناختی حامل ارزشهای والای معنوی به منزله ظهور رسیده و معماری سنتی ایران در دوران اسلامی را، علاوه بر رعایت اصول کاربردی و تزیینی، محمل بروز مفاهیمی دینی و اعتقادی قرار داده و در نتیجه، در آثار معماری اسلامی همواره رابطه ای تنگاتنگ میان صورت و معنا را ایجاد کرده است. در این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی در مرحله ادبیات و مبانی نظری و تحلیل ساختاری در مرحله تحلیلی، با رویکرد نشانه شناسی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، تلاش میگردد تا فرایند خلق معانی و شیوه های بیان مضامین عرفانی، در معماری شهری عصر صفوی مورد بررسی قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که در معماری عصر صفوی خاصه در شهر اصفهان، هر یک از اجزاء نخست به گونه ای مستقل و با توجه به ظرفیت حمل معنا، تداعی بخش یکی از مضامین عرفانی شده اند. در ضمن، بناهای مختلف در ساختار شهر، در یک زنجیره معنایی پیوسته ای قرار گرفته اند که نهایتا به خلق معنایی ژرف تر درساختارکلان شهر منجر می گردد که ارتباط تنگاتنگی با مفاهیم و مضامین عرفان شناختی داشته و دارد

کلیدواژه ها:

معماری و فضای شهری ، نشانه شناسی ، مفاهیم عرفان شناختی ، دوران صفوی