اثربخشی هنر درمانی مبتنی بر قصه گویی قرآن بر شادکامی و سخت رویی روانشناسی دانشجویان

مقدمه و هدف: قصه گویی در طول تاریخ مورد علاقه و توجه بشر بوده و برای او جذابیت و کشش خاصی داشته است. به همین دلیل، قصه یکی از ابزارهای مهم اصلاح رفتار محسوب می شود. قرآن کریم نیز به نیاز بشر وگرایش او به قصه توجه نشان داده و با تاکید بر علایق طبیعی انسان بسیاری از مباحث ظریف اعتقادی، اجتماعی و اخلاقی را در قالب زیباترین داستان ها طرح و ارائه می نماید. این پژوهش با هدف اثربخشی هنر درمانی مبتنی بر قصه گویی قرآن بر شادکامی و سخت رویی روانشناسی دانشجویان انجام گرفت. روش بررسی: جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان دانشگاه پیام نور واحد گناباد است که در سال تحصیلی 96-95 مشغول به تحصیل می باشند. در این پژوهش 30 دانشجو با نمونه گیری تصادفی در دسترس به عنوان حجم نمونه تحقیق انتخاب شدند. نمونه گروه آزمایش 15 نفر از دانشجویانی که در جلسات آموزشی قصه گویی به صورت داوطلب شرکت کرده اند را شامل می باشد. نمونه گروه کنترل 15 از دانشجویان که در جلسات شرکت نکردند (از بین دانشجویان دانشگاه بصورت تصادفی در دسترس انتخاب شدند) را شامل می باشد. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با دو گروه آزمایش و کنترل می باشد. گروه آزمایش به مدت 9 جلسه تحت تاثیر متغیر مستقل داستان ها و قصه های قرآن قرار گرفتند اما گروه کنترل تحت هیچ گونه مداخله ای قرار نگرفتند. به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه شادکامی آکسفورد و پرسشنامه سخت رویی کوباسا استفاده شد.یافته ها: این پژوهش نشان داد که میانگین نمرات شادکامی و سخت رویی روانشناسی در پس آزمون گروه آزمایش به طور معنا داری از میانگین نمرات پس آزمون در گروه کنترل بالاتر است.نتیجه گیری: نخستین و مهم ترین عامل مربوط به تاثیر ویژه هنر درمانی به سبک قرآنی، در بهبود نگرش و تفسیر فرد نسبت به زندگی است. اهمیت عامل فشارآور از طریق ارزیابی های شناختی است که تحت تاثیر باورها و ارزش های فردی، مانند کنترل فردی و باورهای وجودی و معنوی تعیین می شود. افراد بر مبنای منابع در دسترس و از راه های گوناگون کنار آمدن، استرس خود را مدیریت می کنند. از این منظر می توان گفت: باورها، ارزیابی های شناختی مهم را در فرایند مقابله تحت تاثیر قرار می دهند. از این رو، قصه های قرآنی می تواند به افراد کمک کند تا وقایع منفی را به شیوه های متفاوتی ارزیابی نمایند. بنابراین، داستان گویی حس قوی تر از کنترل را ایجاد می نماید که از طریق معنویت احساسات و عواطف خود را کنترل و به سازگاری روانی کمک می کند، با استفاده درست از آن ها، کارهای خود را ساده تر و راحت تر انجام دهند و به جای ارضای امیال و هوس های خود، در جهت اهداف خود حرکت نمایند و همچنین از طریق آموزش جلسات داستان گویی قرآنی افراد در راه رسیدن به اهداف خود، به عمیق ترین ارزش ها و علایق خود توجه کنند و از آن ها برای بهبود عملکرد و مقاومت در برابر مشکلات استفاده نمایند که این نیز می تواند تبیینی برای این یافته ها باشد. پیشنهاد می گردد به منظور شناساندن ارزش ها و باورهای دینی از شیوه های اصولی، علمی، منطقی و با توجه به ویژگی های روان شناختی افراد استفاده شود برگزاری کلاسهای آموزشی مستمر برای افراد با هدف بهره گیری از روش های دینی در تعاملات صحیح نیز از دیگر پیشنهادهای کاربردی این پژوهش نتیجه گیری می شود که هنر درمانی به ویژه داستان ها و قصه های قرآن در ارتقای سطح شادکامی و سخت رویی روانشناسی دانشجویان موثر است.

کلیدواژه ها:

قصه های قرآن ، داستان گویی ، شادکامی ، سخت رویی روانشناسی.