بررسی سیر تطور فهم آیه 34 سوره نساء

در قرآن کریم، زنان از نظر رتبه انسانی، همشان مردان شمرده شده اند و حقوقی عادلانه برایشان در نظر گرفته شده است؛ با این حال، مفسران گذشته در فهم برخی آیات ناظر به حقوق، و روابط اجتماعی و خانوادگی زنان، برداشت هایی متناسب با وضع زمان خود به دست داده اند که بر خلاف نگرش قرآنی و نامتناسب با وضع کنونی زنان است؛ از این روی، نقد و بررسی این نظر ها با توجه به برداشت های معتبر امروزی، ضروری می نماید. یکی از مهم ترین این آیات، آیه 34 سوره نساء است که به آیه قیمومیت شهرت دارد و مبنای حقوقی برخی قوانین مدنی ایران است. نوع برداشت از مفاهیمی چون قیمومیت و حدود آن، فضل، صالحات، نشوز، حافظات للغیب، تخافون و ضرب، در این آیه، طی قرون متمادی از اولین نوشته های تفسیری موجود تا زمان حال تغییر کرده است. با توجه به اینکه دین و حقایق وحیانی، فراتر از زمان و مکان اند و رنگ کهنگی نمی گیرند، و اندیشه های بشری و فهم دینی، در بستر زمان و مکان شکل می گیرد، سیر تطور فهم مفسران از این آیه با توجه به زمان و مکان این افراد، دارای اهمیت فراوان است. در این مقاله، سیر تطور فهم این آیه را نزد مفسران و نیز برون رفت آن ها ­از چالش­هایی مانند ضرب را بررسی کرده ایم و در پایان، خلا های موجود در تفسیر این آیه را نقد کرده ایم.  

کلیدواژه ها:

مقتضیات تاریخی فهم ، تاریخ تفسیر ، آیه 34 سوره نساء