جنبه های اخلاقی در عملیات امداد و نجات

فارغ از تعاریف گوناگونی که برای حوادث و بلایا می شود، شرایطی است که گروهی از انسانها به دلیل آنکه جان و امنیت و مالشان در خطر است نیازمند کمک هستند و همزمان گروهی دیگر از انسانها به حکم تعهدات حرفه ای موظف به یاری آنها می باشند. این گروه دوم، فارغ از آنکه پرسنل کدام سازمان دولتی یا غیردولتی می باشند، امدادگر مینامیم. امدادگران گرچه امدادگری را وظیفه ی دینی و انسانی می دانند، اما به دلیل تعهد به سازمان مطبوع خود و وظایف تعریف شده برای آنها درآن سازمان، به یاری افراد تحت تاثیرمیشتابند. بنابراین میتوان سازمان های مطبوع این امدادگران را که در زمان بروز حوادث و بلایا و برحسب نوع اینگونه رخدادها، وظیفه مداخله وامدادگری دارند، را سازمان های امدادرسان نامید. امدادگری در اسلام و همه مکاتب و مذاهب، فعلی ارزشمند و اخلاقی است و نزد همگان ارج و منزلت خاصی دارد. اما علیرغم آنکه امدادگری فی نفسه عملی اخلاقی و ارزشمند است، لکن لازم است که به اخلاق امدادگری نیز توجه ویژه مبذول شود. به عبارتی در هنگام امدادرسانی حسن فعلی و حسن فاعلی توام با هم لحاظ گردد. لذا اخلاق امدادگری را به دو قسم می توان تعبیر نمود: یکی اخلاق امدادگران و دیگری اخلاق سازمان های امدادرسان و از آنجا که امدادگران جزیی از سازمان های امدادرسان می باشند، پس تبیین اخلاقسازمانی اعم از اخلاق امدادگران می باشد و شامل تبیین اخلاق امدادگران نیز می باشد. برای تبیین اخلاق سازمان های امدادرسان گریزی نیست که ارکان سازمان ها را از منظر اخلاقی مورد تحلیل قرار دهیم. این ارکان در همه سازمان ها حداقل چهار رکن می باشند: 1- خط مشی ها وقوانین و مقررات برنامه ها و فرایندها 3- ساختار و 4- منابع انسانی یعنی سازمان های امدادرسان برای آنکه عملکردی اخلاقی داشته باشند، موظف به تبیین دقیق چهار رکن بالا در هنگام امدادرسانی هستند. تا عملکرد آنها را از قبل بتوان مورد ارزیابی اخلاقی قرار داد. از آنجایی که بر اساس تعریف اخلاق سازمانی یعنی مسیولیت پذیری سازمان نسبت به حقوق همه عناصر مرتبط، پس اخلاق سازمان های امدادرسان یعنی تبیین دقیق مسیولیت های اخلاقی این سازمانها نسبت به حقوق امدادجویان، امدادگران و کارمندان، جامعه و سازمان های همکار، البته با این پیش فرض که این مسیولیت ها در چهار رکن سازمان متبلور می شوند. برای اینکه سازمانی اخلاقی محسوب شود، لازم است ارکان خود را به گونه ای طراحی کند، که ماحصل آنها تحقق مسیولیت های اخلاقی نسبت به حقوق صاحبان حق شود

کلیدواژه ها:

جنبه های اخلاقی ، امدادگران ، سازمان های امدادی ، حوادث و بلایا