تجربه معنای مکان فضای شهری: کاربرد تحلیل محتوای کیفی در کشف معنای باغ فردوس

یکیسان شدن و بی هویتی فضاهای شهری معاصر، پدیده بی مکانی را به معضل اصلی فضای شهری تبدیل کردهاست که این مسیله می تواند حاصل اصلی بی توجهی به مقوله معنا در فضاهای شهری باشد. به دلیل ساخت وسازهایپرسرعت، با تغییر در فضاهای شهری معاصر ایران، خلق معنا که از عوامل سرزندگی فضاهای شهری است، دچارچالش شده است. لذا شناخت عوامل درک معنا در اولویت امر طراحی قرار می گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی،در پی کشف معنای مکان در فضاهای شهری سرزنده است. مورد پژوهی این مطالعه باغ فردوس است کهبه عنوان فضای شهری سرزنده، تجربه درک معنای محیط را برای مخاطبان فراهم آورده است. در این راستا تجربهمعنای باغ فردوس با اتکا بر روش تحلیل محتوا و تفسیر و تحلیل مصاحبه های عمیق شرکت کنندگان ازتجربه شخصی شان در مواجه با مکان تاریخی استخراج شده است. بیست نفر از مراجعه کنندگان که به طور مرتب ازاین فضا بهره جسته اند، به طور تصادفی انتخاب شده اند و جمع آوری داده ها به روش مصاحبه تا اشباع نظری ادامهیافته است. در ادامه داده های جمع آوری شده به روش تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. براساس نتایج این پژوهش، چهار بعد اصلی در تجربه و ادراک معنای فضاهای شهری تاریخی تاثیرگذارند: طبیعیبودن ، تعاملات اجتماعی فرهنگی ، اصالت معماری و تاریخ مندی . این عوامل در ایجاد و تجربه معنایصریح و ضمنی مکان باغ فردوس در ذهن مخاطبان فضا، تاثیرگذار بوده است. ارتقای این چهار عامل و تعمیمآن به سایر مکان های تاریخی با توجه به ویژگی های کالبدی، فعالیت ها و تصورات موجود، می تواند در طراحی وبرنامه ریزی شهری مورد توجه قرار گیرد تا بتواند به خلق مکان های شهری موفق از یک سو و از سوی دیگر، ارایهراهکار برای حفظ و برجسته نمایی معانی موجود در فضاهای شهری تاریخی و باززنده سازی این مکان ها در عصرمکان سازی کمک نماید.

کلیدواژه ها:

معنای مکان ، تجربه مکان ، تحلیل محتوا ، باغ فردوس