کتیبه قالیها به مثابه یک متن

قالی ایران دارای عناصر مختلف تزیینی است که یکی از این عناصر را کتیبه هایی برگرفته از خطوط کوفی، ثلث و نستعلیق شکل می دهد. کتیبه ها به چند نوع مختلف قابل تقسیم هستند. نوعی از آنها نوشتاری هستند که آیات، اشعار و شناسنامه قالی را در خود درج کرده اند و نوع دیگر تزیینی صرف و عاری از هر گونه نوشتار که با فرم و شکل خود، کتیبه را تداعی می کنند. تبدیل نوشتار به عنصر تزیینی خلاقیتی است که هنرمندان ایرانی به بهترین نحو بدان دست یافتند، همان طور که هندسه خشک و بی روح را با روند گره سازی به هنری زیبا مبدل کردند. کتیبه به عنوان یک عنصر تصویری و نسبت به متنی که در آن واقع شده قابلیت خوانش های گوناگونی را به دست تحلیلگران مختلف دارد. این قالی ها هم از منظر همنشینی با عناصر دیگر و هم از منظر جانشینی قابل تحلیل و خوانش هستند. بنابر این کتیبه نه به عنوان یک نوشتار بلکه به عنوان یک متن در داخل متن بزرگ تر دیگر، یعنی قالی، و همچنین در داخل یک انضمام کلی چون مسجد و منزل که در آن واقع می شود، می تواند خوانش های متفاوت داشته باشد. لازم به ذکر است که این مقاله بر پایه تحقیق کتابخانه ای شکل گرفته است.

کلیدواژه ها:

کتیبه ، متن ، قالی ، خوانش ، تزیین نوشتار