علت مهاجرت شاعران عصر صایب تبریزی به هندوستان

تاثیر تمدن و فرهنگ ایرانی در کشور پهناور هند با نفوذ اسلام آغاز شد، ولی در دوران صفویه بهاوج خود رسید. بنیاد فرمانروایی امپراتوران تیموری هند با کمک شاه اسماعیل و شاه تهماسبمستحکم شده بود و بسیاری از امرای ایرانی که بابر و همایون را همراهی کرده و در هند ماندگارشده بودند، در اداره امور آن مملکت دخالت مستقیم داشتند. وجود بلند پایگانی چون بیرام خان وپسر او عبدالرحیم خانخانان، حکیم ابوالفتح گیلانی، اعتمادالدوله طهرانی، خواجه ابوالحسن تربتی(و پسر او ظفرخان)، آصف خان یمین الدوله، اسلام خان مشهدی و کسان دیگر، در جلبهنرمندان و فضلای ایرانی به هندوستان بسیار موثر بود؛ زیرا مهاجران اغلب از جانب آنان موردحمایت قرار می گرفتند. علاوه بر این، محیط آزاد و عدم تعصب، تجارت و کسب منفعت، تماشایعجایب و احیانا خوشگذرانی نیز ایرانیان را به سفر هند ترغیب می کرد. این سرزمین، به ویژه درقرون دهم و یازدهم برای هموطنان ما کششی خاص داشت. این امر موج شد تا عده زیادی ازشاعران ایرانی در دربار گورکانیان سکنی گزینند و عده ای دیگر حتی برای یکبار هم شده راهیآن سرزمین زرخیز شوند. این امر موجب شد که ادب هندوستان با ادیبان قوی ایرانی مواجه شده ودر بسیاری از موارد از ادب و زبان فارسی تبعیت نماید. پس از دوره اول مهاجرت ها شاعرانی در هند پدید آمدند که گرچه زاده هند بوده و از والدینی هندی، اما به پارسی شعر سروده و می نوشتند. کندوکاو در شاعران دوره صایب نشان می دهد انگیزه این مهاجرت ها در مورد افراد مختلف، متفاوت بوده است. در واقع فراهم آمدن زمینه مهاجرت های بیرونی در روزگار صفویانبه دلیل سیاست های خارجی پادشاهان این عصر، بویژه شاه عباس، افراد بی شماری را با انگیزه هایگوناگون به سوی هند کشانده است که در مورد شاعران عصر صایب، ناخرسندی از شرایطاجتماعی و انحطاط اخلاقی عصر صفویه، غرابت سبک شعر او، جست وجوی مستمعی سخندان وسخن شناسان و جست وجوی سرزمینی که آزادی اندیشه و گرایشات عارفنه را برتابد، قابل ذکرند.

کلیدواژه ها:

مهاجرت ، صایب ، هندوستان