تعامل شبکه آبیاری و زهکشی دشت میاندوآب(زرینه رود) با مدل منابع آب زیرزمینی دشت

آب یکی از منابع اساسی مورد نیاز بشر است. در این میان آب زیرزمینی نقش مهمی را در توسعه اجتماعی- اقتصادی هر کشور بازی می کند. نزدیک به 70 % آب شیرین جهان را آب زیرزمینی تشکیل می دهد. همچنین تقریباً 97 % آب آشامیدنی از آب زیرزمینی تأمین می گردد. مدیریت علمی و بهینه منابع آب زیرزمینی در راستای توسعه پایدار آنها در آینده یک امر ضروری است. مدل سازی آب زیرزمینی یکی از ابزارهای مورد استفاده در علوم هیدروژئولوژی برای ارزیابی پتانسیل منبع و پیش بینی تأثیرات آینده، تحت تنش های مختلف و مدیریت استفاده از ابزارها برای تصمیم گیری است. در پژوهش حاضر براى مدلسازى منابع آب زیرزمینی دشت زرینه رود، مدل مدولار آبهاى زیرزمینى MODFLOW مناسب تشخیص داده شد و سطح منطقه مدل توسط یک شبکه تفاضلات متناهى با سلولهاى مربعى یکنواخت 500 500m پوشش داده شد. مساحت لحاظ شده برابر 705/25km2 که معادل 68/8 درصد از حوضه زمین شناسی میاندوآب می باشد. و اسنجی و صحت سنجی مدل به ترتیب برای 20 حلقه چاه مشاهده ای نماینده در سالهای آبی 72-1371 و 86-1385 انجام گردید نتایج بیانگر رفتار هماهنگ بارهای هیدرولیکی شبیه سازی شده با مشاهداتی در محل چاه های مشاهداتی بوده و به طور میانگین قدرمطلق بیشترین اختلاف بین مقادیر مشاهداتی و محاسباتی سطح آب برابر 0/71 متر می باشد. پس از حصول بیلان آبی برای مدل صحت سنجی شده،جهت اعمال مدیریت بهینه در دشت، یک سناریو در گستره دشت برای مرحله پیش بینی به اجراء در آمد. در این سناریو، افزایش راندمان آبیاری در سطح شبکه آبیاری و زهکشی میاندوآب موردنظر می باشد. در این راستا کاهش میزان تغذیه در محدوده شبکه آبیاری و زهکشی به میزان 50 % لحاظ گردید. نتایج مدلی، نشانگر افت سطح ایستابی آب زیرزمینی دشت بطور متوسط در حدود 1/31 متر است که نوید بخش برطرف شدن خطر شور و زهدار شدن اراضی محدوده شبکه آبیاری و زهکشی می باشد.

کلیدواژه ها:

منابع آب زیرزمینی ، کد کامپیوتری MODFLOW ، شبکه آبیاری و زهکشی ، سناریوهای مدیریتی