تعاملات ایران و عرب پیش از اسلام از خلال دیوان عنتره بن شداد

یکی از مهمترین مراکز تبادل فرهنگی عرب پیش از اسلام شهر حیره بود که روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی عمیق این حوزه با امپراطوری ساسانی، بسیار قابل ملاحظه و تامل میباشد. بنابر روابط همه جانبه ی حیره با ایران عهد ساسانی، بسیاری از آداب و فرهنگ ایرانی به حیره و سپس در میان عرب ها منتقل شد. این تاثیرپذیری و انتقال، بیشتر از طریق تعاملات حاکمان و شاعران صورت می گرفت. یکی از این شاعران نامدار که با ایران عهد ساسانی در روزگار پیش از اسلام از طریق جنگ های متعدد ایران و اعراب و حضور در دربار کسری ارتباط داشت و جلوه هایی از تعاملات اعراب با ساسانیان را در شعر حماسی خود بازتاب داده است، عنتره بنشداد، شاعر حماسه سرای عرب پیش از اسلام است که در جنگ های متعدد در مقابل سپاه ساسانی حضور فعال داشته و مشاهدات خویش را از وقایع و رویارویی با سپاهیان ایران به زبان شعر بیان کرده است. حضور عنتره در میادین جنگ و رویارویی او با سپاهیان عظیم ایرانی بر فن شعری او تاثیر گذاشته است. برخورداری او از صلات پادشاهان سبب گردیده تا علیرغم خصومت های دیرین، بسیاری از حقایق و فضایل سلاطین ساسانی را بازگو نماید و حضورش را در دربار آنان مایه ی مباهات معرفی کند. این تحقیق که از طریق پژوهش در متن دیوان برای نخستین بار انجام گرفته، نقش موثری در تبیین برخی مجهولات مرتبط با آن دوره ی تاریخی که سند معتبری هم از آن در دست نیست، ایفا میکند و این تحقیق می تواند به استناد یک متن ادبی که دارای ارزش تاریخی است، مورد استفاده و استناد پژوهشگران مطالعات بین الملل قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ایران ساسانی ، شعر عربی قبل از اسلام ، دیوان عنتزه ، تعامل ایران و عرب