بازپژوهی حجیت روایات تفسیری با تکیه بر دیدگاه علامه طباطبایی

از مهم ترین مباحث مطرح در اصول و مبانی تفسیری مفسران، حجت روایات تفسیری در بیان مقصود الهی از آیات قرآن است. برخی از اصولیان و مفسران، مانند علامه طباطبایی، مفسر بزرگ معاصر امامیه، معتقدند روایات تفسیری ذیل آیات غیر فقهی حجت و معتبر نیستند. دلیل ایشان نیز بی اعتباری ظن در مباحث غیر عملی است، به گونه ای که نمی توان از خبر است و واحدی که قرینه ای بر اعتبار به همراه ندارد، در تفسیر آیات غیرفقهی بهره جست و اگر هم در حوزه های فقهی از اخبار آحاد استفاده می شود، از ناچاری برای لزوم عمل کردن در احکام است. اما چنین ضرورتی در باب غیر فقه وجود ندارد و آنجا فقط باید به قطع رسید و اخبار آحاد مایه قطع و یقین نیستند. در مقابل، مشهور موافقان حجیت روایات تفسیری، به بنای عقلا و فرق نگذاشتن بین فقه و غیره فقه در ارتباط دادن به خبر واحد تمسک می جویند. نبود اثر شرعی برای خبر واحد در حوزه غیرفقه از دیگر اشکالاتی است که علامه طباطبایی بر حجیت روایات تفسیری وارد می داند که در پاسخ، می توان به وجود اثر شرعی در کاشفیت خبر از واقع و یا اثرات تکوینی برای آن استناد نمود. بر این اساس، منبع عظیم روایات غیرفقهی سهم موثری در فرآیند تفسیر خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

حجیت ، روایات تفسیری ، روایات غیرفقهی ، خبرواحد ، تفسیر روایی ، علامه طباطبایی