از آسمان جان تا آسمان جهان

صوفی صومعه قدس تا آنجا که آگاهیم، جامع ترین مکتوبی است که تاکنون درباره شیخ محمدعلی حکیم شیرازی فلسفه دان صدرایی و صوفی ذهبی آوازه مند سده اخیر، انتشار یافته است. میرزامحمدعلی حکیم، فرزند ابوالقاسم، به سال 1321 ق (یا: 1320)، در شیراز در خاندان نمازی، زاده شد. فنون ریاضی و مقدمات علوم دینی و سپس فقه و اصول و تفسیر و فلسفه و عرفان مصطلح را در همان شیراز فراگرفت و در علوم شریعت، به آنچه مقام استنباط می خوانند، دست یافت. درحدود سال 1300 ش آقامیرزااحمد اردبیلی -به اصطلاح صوفیه- او را دستگیری کرد. بدین سان در سلالسل رسمی تصوف وارد شد و خود نیز به تربیت برخی از اهل سیر در همان مسلک پرداخت و از مشایخ خانقاه ذهبیه گردید. حکیم شیرازی در سال 1336 ش به دعوت استاد بدیع الزمان فروزانفر به تهران کوچید و به تدریس در دوره دکتری دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران اشتغال یافت، هرچند حالات مجذوبانه او، نظم و ترتیب و آداب چنین مقامی را بر نمی تافت و ای بسا که درسش برای دانشجویان پرسودبخش نمی افتاد (نگر: صص 41-45، 55-68 و 69).