اثربخشی روان درمانی وجودی بر اضطراب مرگ در بیماران مبتلا به سرطان خون

سرطان یکی از شایع ترین بیماری های عصر ماست. که یکی از مشکلاتی که بیماران سرطانی حتی پس از پایان دوره درمان با آن مواجهند هراس از مرگ است. که از منظر روان شناسان هستی نگر از رنج آورترین مشکلات روانی به شمار می آید. علاوه بر این عوامل روانشناختی هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیر مستقیم بر ابتلای افراد به سرطان تأثیر گذارند. و بیرونی ترین سطحی که روان شناسان در زمینه سرطان با آن روبرو هستند، ناراحتی های ناشی از درمان و درد ناشی از سرطان است که توانایی فرد را برای انجام فعالیت های روزانه اش کاهش می دهد، و منجر به رفتارهایی از قبیل اضطراب مرگ می شود و این می تواند روابط شخصی بیمار را با خانواده اش تحت تأثیر قرار دهد. اضطراب مرگ یک اضطراب واقعی و یکی از مهم ترین مؤلفه ها در سلامت روانی بیماران مبتلا به سرطان خون است. نظریه پردازان وجودی معتقدند اضطراب مرگ، نوعی هراس و اختلال های تعمیم یافته ناشی از اضطراب هستی است. یکی از شیوه هایی که رروان درمانگران برای کاهش اضطراب مرگ بیماران سرطانی استفاده می کنند رویکرد وجودی می باشد. درمان وجودی، رویکردی پویا و پویه نگر است، و بر دلواپسی هایی تمرکز می کند که در هستی انسان ریشه دارند، دلواپسی هایی نظیر: مرگ، آزادی و پوچی. طوری که بیمار را با مفاهیمی مانند معنی رنج، آزادی انتخاب، مسئولیت پذیری و اضطراب وجودی آشنا می کنند و سعی می کند که میزان مرگ آگاهی در فرد را به حداکثر برساند. همچنین کمک می کند تا با درونی شدن مفاهیم فوق با کاهش اضطراب مرگ در پایان درمان روبرو شویم. در رویکرد وجودی، آگاهی از مرگ برای کشف معنا و هدف زندگی کاملاٌ ضروری است. در کل درمان وجودی موقعیتی برای رویارویی وجودی بیماران است. و در این درمان به بیماران کمک می شود تا به سطحی عمیق تر و وسیع تری از آگاهی نسبت به ساختار وجودی خود برسند.و به بیمار در مواجهه با واقعیات زندگی از جمله اضطراب مرگ کمک می شود و بیمار تشویق می شود از حالت انفعال خارج شود و آزادی خود را بپذیرد و نوع نگرش خود نسبت به مسائل را انتخاب کند. این پژوهش با هدف اصلی اثر بخشی روان درمانی وجودی بر اضطراب مرگ در بیماران مبتلا به سرطان خون انجام گرفته است. تحقیق به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون اجرا شده است. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به سرطان خون بود که به بیمارستان توحید سنندج مراجعه کرده بودند. که به روش نمونه گیری در دسترس تعداد 20 بیمار را انتخاب و آنها را به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم کردیم. گروه آزمایش 8 جلسه درمان وجودی را دریافت کردند، درحالیکه گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. هر دو گروه پرسشنامه های اضطراب مرگ تمپلر را در جلسات پیش آزمون و پس آزمون تکمیل کردند. از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده شد. که نشان دهنده رد شدن فرضیه ی پژوهش بود. یافته های بدست آمده نشان داد از آنجایی که روان درمانی وجودی یکی از رویکردهای عمقی و تحلیلی است، و در درمان وجودی به بیمار این فرصت داده می شود تا مسأله مرگ را برای خود حل کرده و با افزایش خودآگاهی واقعی در مورد مرگ و نیستی از آن برای افزایش سطح سلامت خود استفاده کنند. و در این رویکرد تلاش نمی شود درد و رنج انسان از بین برود، زیرا زندگی انسان ماهیتاٌ توام با رنج است. در عوض به انسان ها کمک می شود با پذیرش واقعیت درد و رنج برای دردهای زندگی معنا بیابند که در این صورت دردها لذت بخش خواهند شد. اما بنظر میرسد نتواند در کوتاه مدت اثربخش باشد، بنابراین با اجتناب از محدودیت های پژوهش پیش رو، پژوهش های بیشتری مورد نیاز است.

کلیدواژه ها:

روان درمانی وجودی ، اضطراب مرگ ، سرطان خون