رابطه اختلالات خوردن و تصویر بدنی با اضطراب اجتماعی اندام در سالمندان

اختلالات تغذیه سندرم هایی هستند که در آن ها تغییر شناختی مربوط به غذا، وزن بدن و الگوهای غلط خوردن می تواند منجر به عوارض تهدیدکننده زندگی از نظر تغذیه ای و پزشکی شود. سه نوع اختلال خوردن شامل بی اشتهایی عصبی، پرخوری عصبی و اختلالاتی که به صورت خاصی طبقه بندی نمی شوند می باشند. متاسفانه اختلال خوردن خصوصا به شکل پرخوری عصبی را عمدتا در افرادی می بینیم که از نظر اعتماد به نفس هم دچار مشکل هستند. یعنی از یک طرف چون دچار مشکلات اعتماد به نفس هستند، دچار پرخوری می شوند و این پرخوری ها نیز به نوبه خود به خاطر اینکه احساس گناه ایجاد می کند و یا وضعیت ظاهری بدن را از شکل طبیعی خارج می کند باز هم میزان اعتماد به نفس فرد را کاهش می دهد و مشکلات را از لحاظ بعد روانی شدیدتر می کند. این در حالی است که این اختلالات تغذیه و تصورات منفی فرد نسبت به خود احتمالا می تواند موجبات ایجاد اضطراب اجتماعی را در فرد فراهم آورد؛ یکی از اضطراب های اجتماعی، اضطراب اجتماعی اندام است. شکل ظاهری بدن از عناصر اجتناب ناپذیر در اغلب تعاملات اجتماعی رودررو، حوزه مهمی از خودارائه گری محسوب می شود. اضطراب اجتماعی اندام به نوبه خود برخی از افراد را به سوی انجام فعالیت های ورزشی فرامی خواند. اخیرا مسائل مربوط به سالمندان اهمیت زیادی یافته است اما پژوهش های کمتری در این حوزه انجام پذیرفته است. فایده ورزش در سالمندان غیر قابل انکار است و می تواند عزت نفس آنان را افزایش دهد. هدف از انجام مطالعه حاضر بررسی رابطه بین اختلالات خوردن و تصویر بدنی با اضطراب اجتماعی اندام در مردان سالمند دارای فعالیت ورزشی بود. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی و همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش کلیه سالمندان دارای فعالیت ورزشی در شهرستان بابل با حداقل دو سال سابقه ورزشی بودند که در پارک های این شهرستان به ورزش می پرداختند. 105 نفر از این جامعه به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. این افراد سه پرسشنامه اختلالات خوردن گارنر و گارفینکل، پرسشنامه تصویر بدنی مندلسون و پرسشنامه مقیاس اضطراب اجتماعی اندام را تکمیل کردند. بعد از جمع آوری داده ها، پرسشنامه های خام با نرم افزار SPSS-20 تجزیه و تحلیل نهایی شد. برای تجزیه و تحلیل داده های توصیفی از آزمون های آماری میانگین، انحراف معیار، درصد و فراوانی و برای بررسی رابطه متغیرها و نقش متغیرهای پیش بین در پیش بینی متغیر ملاک از آزمون های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیری با روش همزمان استفاده شد. نتایج ضرایب همبستگی پیرسون نشان داد که بین اختلالات خوردن با تصویر بدنی رابطه منفی و معنی دار وجود دارد (001/0p=)؛ و بین اختلالات تغذیه با اضطراب اجتماعی اندام رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد (001/0p=). همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که اختلالات خوردن و تصویر بدنی توان پیش بینی اضطراب اجتماعی اندام در سالمندان را دارند. بنابر نتایج بدست آمده می توان اینگونه بیان کرد که سالمندانی که به فعالیت ورزشی می پردازند ممکن است درجه ای از اختلالات تغذیه ای را داشته باشند که این اختلالات به صورت وسواس نسبت به ظاهر بدنی آن ها ظاهر می شود. نگرانی در مورد وزن و کنترل آن و نگاهی که اجتماع به سالمندان دارد، آن ها را وادار می کند که اغلب بعد از بازنشستگی روی به ورزش و فعالیت جسمانی که عمدتا در پارک ها برگزار می شود، شرکت گسترده داشته باشند و با همسالان خود به صورت گروهی روی به ورزش بیاورند. سالمندان نسبت به آینده بدنی خود به شدت اضطراب دارند و همین اضطراب آنها را مجبور به شرکت در ورزش می کند. این تحقیق پیشنهاد می کند که با تنظیم منظم عادات غذایی سالمندان و فعالیت بدنی آن ها می توان نگرش آن ها را برای حضور در اجتماع به صورت مثبت تغییر داد تا اینکه آن ها با تحرک کافی و ورزش منظم دید مثبتی از اندام خود داشته باشند. همچنین توصیه می شود که برای سالمندان دوره های آموزشی مثبت نگری و خوش بینی برگزار گردد تا نگاه آنان به خود و اندام خویش مثبت تر گردد.

کلیدواژه ها:

اختلالات تغذیه ، اضطراب اجتماعی ، تصویر بدنی ، سالمندان