بررسی اثربخشی درمان شناختی _ رفتاری گروهی بر افزایش عزت نفس و بهبود سلامت روانی معتادین تحت درمان با متادون

هدف: اعتیاد به مواد مخدر به عنوان جدی ترین مسأله اجتماعی ایران، وجوه مختلف جامعه شناسی، روان شناسی، حقوقی، سیاسی وغیره دارد. عزت نفس همان ارزیابی نفس است که بر طبق معیارهای فردی خاص صورت می پذیرد. هر فرد نقش آن معیارها را در تعیین ارزش انسانی خود بسیار مهم تلقی می کند. زیاده روی در مصرف مواد و اعتیاد می تواند دلیل و پیامد از دست دادن عزت نفس باشد. در این شرایط پناه بردن به مواد مخدر تصمیمی اشتباه است (آذری و نوحی، 1389). سلامت که به طور کلی در اساسنامه سازمان بهداشت جهانی حالت خوب بودن کامل از نظر جسمی، روانی و اجتماعی در نظر گرفته شده است، مسأله ای است که امروزه پژوهش های زیادی را به خود اختصاص داده است و مطالعات انجام شده در سالهای اخیر در حوزه بهداشت روانی و سلامت عمومی، رابطه تنگاتنگ عوامل شخصیتی و روانشناختی و سلامت را به وضوح نشان داده است (فتحی آشتیانی، 1385). هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان شناختی _رفتاری گروهی بر افزایش عزت نفس و بهبود سلامت روانی معتادین تحت درمان با متادون است. روش: جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه معتادین تحت درمان متادون کلینیک مهرداد در سال 1392 است که با استفاده از نمونه گیری تصادفی ساده 30 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شد. 15 نفر از معتادین تحت درمان متادون در گروه گواه و 15 معتاد تحت درمان متادون در گروه آزمایش جایگزین شد. مداخله ی درمانی بیماران این پژوهش در 15 جلسه ی هفتگی صورت گرفت. هر جلسه با استراحتی که در بین جلسه داده شد، یک ساعت و نیم به طول انجامید. پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون _ پس آزمون با گروه گواه است. بدین ترتیب که معتادان تحت درمان متادون به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. اطلاعات از طریق پرسشنامه های هنجار شده؛ پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت، پرسشنامه سلامت روان(SCL 90) جمع آوری شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از آمار توصیفی؛ میانگین، انحراف استاندارد و آمار استنباطی؛ تحلیل کواریانس تک متغیره با نرم افزار Spss نسخه 20 استفاده شد.یافته ها: یافته ها نشان داد بین معتادان گروه آزمایش که تحت مداخله گروه درمانی شناختی_رفتاری قرار گرفته اند و گروه گواه که تحت مداخله قرار نگرفته اند از نظر اضطراب، افسردگی، حساسیت ، وسواس- اجبار، ترس مرضی، روانپریشی، پارانوئید و عزت نفس تفاوت معنیداری وجود دارد (p<0.05 ). همچنین یافته ها نشان داد بین معتادان گروه آزمایش که تحت مداخله گروه درمانی شناختی_رفتاری قرار گرفته اند و گروه گواه که تحت مداخله قرار نگرفته اند از نظر پرخاشگری، شکایتهای جسمی تفاوت معنیداری وجود ندارد (p<0.05). نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که مداخله گروه درمانی شناختی رفتاری در گروه آزمایش باعث افزایش سلامت روانی و افزایش عزت نفس معتادین تحت درمان با متادون شده است. هرقدر معتادین تحت درمان با متادون از عزت نفس بیشتری برخوردار باشد در ترک اعتیاد موفق تر خواهند بود. لذا لازم است کلینیکهای ترک اعتیاد دوره های کوتاه مدت افزایش عزت نفس را برای معتادان در این زمینه برگزار کنند. به صورت تدریجی و با روشهای دارویی شروع و با روشهای رفتاری شناختی و دارویی پایان یابد. برای جلوگیری از عود دوباره بیمار به مواد لازم است شرایط محیطی برای بیمار فراهم شود که کمترین میزان وسوسه انگیز بودن را داشته باشد. حساسیت در رفتارهای بیمار یکی از نکاتی است که همیشه باید مد نظر درمانگر باشد و در طول درمان به تحلیل آن بپردازد.

کلیدواژه ها:

گروه درمانی شناختی رفتاری ، سلامت روانی ، عزت نفس ، معتادین تحت درمان با متادون