بررسی باستان شناسی قلعه جلال الدین شهرستان گرمه در خراسان شمالی

قلعه جلال الدین در طول جغرافیایی 36 درجه و 58 دقیقه و 23.76 ثانیه شمالی و عرض جغرافیایی 56 درجه و 19 دقیقه و 07.15 ثانیه شرقی در پنج کیلومتری شهرستان گرمه به جاجرم، در جنوب غربی استان خراسان شمالی واقع است. اگر چه نظریات مختلفی در مورد ساخت این قلعه ایراد شده ولی گویا هنوز نمی توان در مورد علت ساخت و دوره شکل گیری این فضای معماری سخنی به قطع بیان کرد؛ بنابراین پژوهش حاضر به روش تاریخی تطبیقی و با اتکا به نوشته های متون و گزارش های باستان شناسی سعی در بررسی قلعه جلال الدین داشته است. با توجه به وجود دیوارهای قطور، برج های دیده بانی، گودال هایی برای جای دادن خمره های مواد غذایی و شیب تند اطراف کوه که از هر طرف به دشت منتهی می شود و از بالای آن به شعاع حدود سی کیلومتر را می توان دیده بانی کرد، باید گفت قلعه جلال الدین قلعه ای نظامی بوده و با توجه به نقشه و شیوه معماری بنا و تطبیق آن با سایر بناهای قرن هفت واقع در گرمه، همچنین به اعتبار سفال های لعابدار فیروزه ی مکشوفه در بنا، می توان آن را مربوط به قرن شش تا هفت هجری دانست؛ در این راستا، فرضیه ای که محتمل تر از سایر فرضیات به نظر می رسد این است که این قلعه به دستور سلطان جلال الدین خوارزمشاه در هنگام حمله وحشیانه قوم مغول به ایران و در جریان آماده سازی برای مقابله با سپاهیان این قوم ساخته شده بوده باشد.

کلیدواژه ها:

خراسان شمالی ، شهرستان گرمه ، قلعه جلال الدین ، بررسی باستان شناسی