بررسی مؤلفه های داستان های جریان سیال ذهن در رمان «میرامار» نجیب محفوظ

شیوه جریان سیال ذهن، شیوه نوینی است در رمان نویسی و روایت داستان که در قرن بیستم ابداع شد. محور و موضوع داستان-های جریان سیال ذهن، ذهن انسان و لایه های مختلف آن است. در این شیوه، نویسنده خود را از داستان بیرون می کشد و روایت را به ذهن شخصیت یا شخصیت های داستان واگذار می کند. چون روایت این نوع داستان مربوط به لایه های پیش گفتار ذهن است، نظم و انسجام منطقی در این داستان ها دیده نمی شود. این پژوهش بر آن است تا به شیوه توصیفی- تحلیلی به این سوال پاسخ دهد که با در نظر گرفتن ویژگیها و شیوه های روایت داستانهای جریان سیال ذهن، آیا می توان رمان « میرامار» نجیب محفوظ را در زیرمجموعه این نوع داستان قرار داد و این که این رمان چه میزان از مشخصه ها و خصوصیات این نوع داستان نویسی را داراست. یافته های پژوهش حاکی از آن است که نویسنده در بخش های مختلف رمان از چهار شیوه اصلی روایت داستان جریان سیال ذهن، یعنی تک گویی درونی مستقیم، تک گویی درونی غیرمستقیم، حدیث نفس و دانای کل محدود بهره برده است اما این رمان از شیوه تداعی و زمان ذهنی، به عنوان ده مؤلفه اثرگذار در داستان جریان سیال ذهن، چندان بهره نبرده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات داستانی ، جریان سیال ذهن ، میرامار ، نجیب محفوظ