فراسوی مبادله عدالت کارایی: یک رهیافت نظری

توسعه از یک سو، از شبکه ای از مفاهیم چون کارایی و پیشرفت تشکیل شده و از دیگر سو با مفاهیمی چون عدالت عجین گشته است. اما در عین حال این دو شبکه از مفاهیم در چنبره تقابل مادی - معنوی و دلالتهای آن افتاده و خود به دوگان مهمی در علوم انسانی بدل شده اند. شاید ظهور دو مکتب عظیم فکری، یعنی سوسیالیسم و کاپیتالیسم را بتوان از دلالت های این تعارض برشمرد. با این حال اما، غالب مطالعات انجام شده پیرامون رابطه عدالت - کارایی بر مفاهیم تکنیکال تاکید داشته و جای مطالعات عمیقی که رویکردی معرفتی را پیرامون این مفاهیم دنبال کنند در سیر تاریخی این بحث بسیار کمرنگ است. اکنون حتی در حوزه ی مسائلی چون عدالت، مشروعیت قدرت مبتنی است بر توانایی آن در بهینه سازی عملکرد نظام - و این یعنی کارآیی. ما در این تحقیق نشان خواهیم داد برای آشتی مفاهیم به ظاهر متعارض کارایی - عدالت باید با زبان دیگری و در ساحت دیگری (به جز عقل صوری و ابزاری) اندیشید. در مقابل گفتمان توسعه ی کارایی محور کنونی، مدلی نیاز مبنا بر پایه شکلی کیفی از اقتصاد اجتماعی را پیشنهاد می کنیم که محدود به گفتمان غالب عقلانیت نبوده، ذیل نظریه ای انتقادی- پراگماتیک و طی فرآیندی دموکراتیک، از پایین به بالا و ارتباطی به برساختن حوزه ای عمومی کمک می کند که بهترین بستر برای شکل گیری منصفانه ترین اهداف (عدل) و استفاده از انسانی ترین ابزار (کارایی) خواهد بود.

کلیدواژه ها:

کارایی ، عدالت ، توسعه ، عقلانیت ، سوبژکتیویسم ، مدرنیته