طراحی برنامه پیشگیری از حریق در انبارها و مراکز لجستیکی شهرک های صنعتی اراک: رویکردی مبتنی بر ارزیابی ریسک و بار آتش
محل انتشار: سی امین همایش ملی جغرافیا و محیط زیست
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله کنفرانسی
زبان: فارسی
مشاهده: 13
فایل این مقاله در 9 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
HAMYARCONF30_103
تاریخ نمایه سازی: 25 آبان 1405
چکیده مقاله:
زمینه و هدف: انبارها و مراکز لجستیکی به دلیل ماهیت فعالیت، حجم بالای مواد قابل اشتعال، تراکم کالا، وسعت فضاهای بدون تقسیم بندی و حضور محدود نیروی انسانی، همواره در زمره پرخطرترین اماکن از نظر آتش سوزی قرار می گیرند. شهرک های صنعتی اراک به عنوان یکی از قطب های صنعتی و لجستیکی غرب کشور، میزبان ده ها انبار و مرکز لجستیکی با کاربری های متنوع نظیر مواد شیمیایی، پلیمری، غذایی، دارویی و کالای عمومی است. وقوع حریق در این مراکز نه تنها خسارات مالی سنگین به بار می آورد، بلکه می تواند به آلودگی زیست محیطی، توقف زنجیره تامین و تهدید سلامت کارکنان منجر شود. این پژوهش با هدف اصلی طراحی برنامه پیشگیری از حریق در انبارها و مراکز لجستیکی شهرک های صنعتی اراک با رویکردی مبتنی بر ارزیابی ریسک و بار آتش طراحی و اجرا شده است.روش پژوهش: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است که با رویکردی آمیخته (کمی-کیفی) انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه انبارها و مراکز لجستیکی واقع در شهرک های صنعتی اراک (شهرک صنعتی اراک، شهرک صنعتی خیرآباد، شهرک صنعتی ایبک آباد و شهرک صنعتی گلدشت) بود. نمونه گیری به روش سرشماری انجام شد و ۶۵ انبار و مرکز لجستیکی مورد بررسی قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها شامل چک لیست ارزیابی ریسک حریق (شامل ۵۲ گویه در ۹ حوزه)، فرم محاسبه بار آتش (بر اساس استاندارد NFPA ۵۵۷)، پرسشنامه آگاهی و نگرش مدیران ایمنی (با پایایی آلفای کرونباخ ۰.۸۶)، مصاحبه نیمه ساختاریافته با کارشناسان و تحلیل مکانی با GIS بود. برای تحلیل داده ها از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه) و روش های ارزیابی ریسک (ماتریس ریسک، FMEA، AHP) استفاده شد.یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین بار آتش در انبارهای مورد مطالعه ۴۸۰ مگاژول بر مترمربع بود که در ۳۸ درصد موارد از حد مجاز استاندارد NFPA ۵۵۷ فراتر می رفت. بیشترین بار آتش در انبارهای مواد پلیمری (۹۲۰ مگاژول بر مترمربع)، مواد شیمیایی (۷۸۰ مگاژول بر مترمربع) و کالای عمومی (۵۲۰ مگاژول بر مترمربع) مشاهده شد. تحلیل ماتریس ریسک نشان داد که ۲۸ درصد انبارها در طبقه ریسک بسیار بالا، ۳۵ درصد در طبقه ریسک بالا، ۲۵ درصد در طبقه ریسک متوسط و ۱۲ درصد در طبقه ریسک پایین قرار دارند. نتایج FMEA نشان داد که مهم ترین حالات خرابی عبارتند از: نبود سیستم اطفای خودکار (RPN=۲۵۲)، انبارش نامناسب مواد قابل اشتعال (RPN=۲۲۴)، نقص در سیستم اعلام حریق (RPN=۲۰۸) و نبود آموزش پرسنل (RPN=۱۹۲). تحلیل AHP نشان داد که معیار «بار آتش» با وزن ۰.۲۸، «نوع ماده» با وزن ۰.۲۴ و «سیستم اطفا» با وزن ۰.۱۹ به ترتیب مهم ترین معیارهای ریسک هستند. تحلیل مکانی GIS نشان داد که ۴۲ درصد انبارها در فاصله کمتر از ۵۰۰ متری از یکدیگر قرار دارند که خطر گسترش حریق زنجیره ای را افزایش می دهد.نتیجه گیری: طراحی برنامه پیشگیری از حریق در انبارها و مراکز لجستیکی شهرک های صنعتی اراک نیازمند رویکردی نظام مند، مبتنی بر ریسک و متناسب با نوع بار آتش است. پیشنهاد می شود سازمان آتش نشانی اراک با همکاری شرکت شهرک های صنعتی، اداره کار، سازمان محیط زیست و مدیریت بحران استانداری، برنامه جامع پیشگیری از حریق را با محوریت طبقه بندی انبارها بر اساس بار آتش، الزام به نصب سیستم های اطفای خودکار متناسب، آموزش تخصصی پرسنل، فاصله گذاری ایمن بین انبارها و پایش دوره ای اجرا کند. استفاده از فناوری های نوین نظیر سیستم های اطفای خودکار مبتنی بر فوم، حسگرهای IoT، دوربین های حرارتی و پلتفرم های پایش برخط می تواند اثربخشی برنامه را افزایش دهد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مجید صدیقی
شهرداری اراک
ابوالفضل محمودی
شهرداری اراک
محسن عباسی
شهرداری اراک
حسن جیریایی شراهی
شهرداری اراک