اثر روش های کاربرد کودهای ترکیبی و نوین (ماکرو - میکرو) بر بهبود خصوصیات زراعی و عملکرد دانه لوبیا سفید (Phaseolus vulgaris L.)

مقدمه: لوبیا به دلیل برخورداری از پروتئین و ریزمغذی های فراوان، نقش مهمی در امنیت غذایی دارد. کاهش حاصلخیزی خاک و افزایش تنش های محیطی، ضرورت بازنگری در راهبردهای تغذیه گیاهی را افزایش داده است. استفاده از فناوری های نوین، از جمله نانوکودها و تلفیق منابع آلی و معدنی، می تواند بهره وری و پایداری تولید را بهبود دهد. بنابراین، مدیریت دقیق تغذیه و انتخاب مناسب نوع، روش و زمان کاربرد کود برای افزایش عملکرد لوبیا ضروری است.مواد و روش‎ها: این تحقیق در بهار سال ۱۴۰۲ در پردیس تحقیقات کشاورزی بروجرد، به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. هدف، بررسی اثر دو فاکتور: ۱) روش کاربرد کود شامل کودآبیاری و محلول پاشی و ۲) پنج نوع کود ترکیبی شامل سولوپتاس، سوپرهیومیک، ارگانو ماکرو میکرو، ZFM سوپرپلاس (میکرو کامل) و آمینو ZFM (میکرو + اسید آمینه) و یک تیمار شاهد بر عملکرد لوبیا سفید رقم الماس بود. تیمارها در مرحله ظهور جوانه گل روی لوبیا سفید رقم الماس اعمال شدند. ارتفاع بوته، وزن خشک بوته، تعداد غلاف، تعداد دانه، وزن صد دانه، عملکرد دانه، عملکرد کاه و شاخص زادآوری (نسبت وزن خشک غلاف به وزن خشک کل بوته) پس از رسیدگی کامل اندازه گیری و تجزیه و تحلیل شدند.نتایج: عملکرد کاه در بوته، وزن خشک بوته و وزن غلاف ها در بوته بیشترین ضریب تغییرات فنوتیپی را داشتند. روش کاربرد کود بر وزن خشک بوته، شاخص برداشت و عملکرد کاه در بوته اثر معنی دار داشت. نوع کود نیز تعداد غلاف در بوته، وزن صد دانه، وزن خشک بوته، وزن غلاف ها در بوته، تعداد دانه در بوته و عملکرد کاه در بوته را به طور معنی داری تحت تاثیر قرار داد. اثر متقابل روش مصرف کود × نوع کود رای همه صفات، به جز وزن صد دانه و عملکرد دانه، بسیار معنی دار بود. میانگین عملکرد دانه ۵۰۶۰ کیلوگرم در هکتار بود؛ سوپرهیومیک با ۵۴۷۷ کیلوگرم در هکتار بیشترین و شاهد با ۴۴۴۸ کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد را داشتند. ترکیب شاهد در محلول پاشی، به جز شاخص برداشت، شاخص زادآوری و وزن صد دانه، کمترین مقادیر صفات را نشان داد. ارگانو ماکرو میکرو در روش کودآبیاری بیشترین وزن خشک بوته، ارتفاع بوته، وزن غلاف ها، تعداد غلاف، تعداد دانه، عملکرد دانه و عملکرد کاه را ایجاد کرد. عملکرد دانه با همه صفات، به جز شاخص برداشت و شاخص زادآوری، همبستگی مثبت داشت و با وزن خشک بوته، وزن غلاف ها، تعداد غلاف، تعداد دانه و عملکرد کاه در بوته، همبستگی مثبت و بسیار معنی دار نشان داد.نتیجه گیری: نتایج نشاندهنده اثر مثبت کودهای سوپر هیومیک و ارگانو ماکرو میکرو بر رشد وصفات مرتبط با عملکرد گیاه لوبیا بود. نوع و روش مصرف کود تاثیر معنی داری بر اغلب صفات داشت و اثر متقابل آن ها نیز بر بیشتر صفات تاثیرگذار بود. کاربرد ارگانو ماکرو میکرو در روش کودآبیاری و سولوپتاس در روش محلول پاشی موجب بهبود صفات کلیدی شد و در مجموع استفاده از کودها عملکرد دانه را نسبت به شاهد افزایش داد. درنهایت، می توان اظهار داشت انتخاب مناسب نوع کود و روش کاربرد آن نقش موثری در افزایش عملکرد لوبیا سفید دارد و استفاده هدفمند از این ترکیب ها می تواند کارایی مصرف کود و تولید را افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

اسید آمینه ، کود آلی ، ماکرو - میکرو ، محلولپاشی ، نانو کود