وارونگی امر اخلاقی در نظام سلامت: تحلیل جامعه شناختی خطای پزشکی و پیامدهای نهاد

نهاد پزشکی نوین عرصه کنش اجتماعی و حاصل کنش میان پزشک و بیمار است و در این عرصه رفتار کنشگران با درصدی از خطا و آسیب روبه رو است. این جریان چالشی درخور توجه در سیستم های بهداشتی جهانی است که پیامدهای گسترده ای درپی دارد. هدف این پژوهش، فهم نحوه مواجهه بیماران با خطای پزشکی است؛ بنابراین، از رویکرد کیفی و روش داده بنیاد (مدل نظام مند استراوس و کوربین) استفاده شد. داده ها حاصل مصاحبه نیمه ساختاریافته با بیماران و خانواده هایی است که تجریه خطای پزشکی داشتند. مشارکت کنندگان ازطریق نمونه گیری هدفمند و نظری با حداکثر تنوع به صورت پیوسته و انعطاف پذیر انتخاب شدند. نتایج نشان می دهد که شرایط علی اثرگذار ذیل سه مقوله اصلی محدودیت سرمایه انسانی پزشکی، ناکارآمدی نهادی و بی سازمانی نقش حرفه ای قرار می گیرد. سه عامل نادیده انگاری شهروند، مشارکت فعالانه _ منفعلانه و انتخاب غیرعقلانی و آنومیک به عنوان شرایط زمینه ای و مداخله گر است؛ خودیاری دربرابر بحران، بازسازی و ترمیم هویت، تسکین خودگزین، سه راهبرد برای مدیریت موقعیت است که افراد درگیر در خطای پزشکی به کار گرفته اند. مطابق یافته ها و هزینه ها پیشنهاد می شود برای اصلاح این وضعیت به تغییرات ساختاری، ایجاد نظام های نظارتی مستقل، بهبود استانداردهای آموزشی پزشکی، و تقویت شفافیت و پاسخ گویی در نظام درمانی همچنین مداخلات حمایتی برای بیماران آسیب دیده، آموزش عمومی درزمینه انتخاب آگاهانه پزشک مبادرت شود. با این فرایند می توان روند وارونگی امر اخلاقی را متوقف کرد و مسیر نظام سلامت را به سمت عدالت، کارآمدی و پاسخ گویی سوق داد.

کلیدواژه ها:

خطای پزشکی ، آنومی نقش ، وارونگی اخلاقی ، رابطه پزشک _ بیمار ، اخلاق پزشکی