سازوکارهای پویای رقابت بین بنگاهی و یادگیری فناورانه در صنایع کوچک و متوسط استان لرستان

رقابت بین بنگاهی در صنایع کوچک و متوسط می تواند هم محرک یادگیری فناورانه باشد و هم به فرسایش توانمندی های دانشی بنگاه منجر شود. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین چگونگی اثرگذاری رقابت بر یادگیری فناورانه در صنایع کوچک و متوسط استان لرستان و شناسایی سازوکارهایی است که این رابطه را به مسیر سازنده یا مخرب سوق می دهد. بر این اساس، هدف پژوهش، ارائه مدلی تبیینی از پویایی های رقابت بین بنگاهی و پیامدهای آن برای یادگیری فناورانه در این بنگاه هاست. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث رویکرد کیفی است و با استفاده از نظریه داده بنیاد نظام مند استراس و کوربین انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساخت یافته با مدیران بنگاه های صنعتی، خبرگان صنعت و کنشگران مرتبط گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که فشار رقابتی، بسته به بستر نهادی، ظرفیت جذب و تعاملات شبکه ای، در دو مسیر متفاوت عمل می کند. در مسیر سازنده، رقابت موجب ارتقای کیفیت، بهبود فرایند و جست وجوی دانش فنی شده و به یادگیری فناورانه می انجامد. در مسیر مخرب، قیمت شکنی، پنهان کاری اطلاعاتی و ضعف اعتماد، ظرفیت جذب را تضعیف کرده و بنگاه را در تله بقا قرار می دهد. همچنین، راهبرد رقابت-همکاری به عنوان سازوکاری موثر برای تبدیل رقابت مخرب به رقابت سازنده شناسایی شد.

کلیدواژه ها:

رقابت بین بنگاهی ، یادگیری فناورانه ، بنگاه های کوچک و متوسط ، ظرفیت جذب ، نظریه داده بنیاد