طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی روان شناختی خودمراقبتی ویژه بیماران دیابتی مبتنی بر مدل زیستی روانی اجتماعی جورج انگل

زمینه و هدف: شیوع دیابت در جامعه در حال افزایش است و زندگی با دیابت نوع ۲ می تواند برای بیماران طاقت فرسا باشد. ازاین رو، این بیماران به مداخلات خودمراقبتی جامع نیاز دارند که نه تنها به ابعاد زیستی بیماری توجه کند، بلکه عوامل روانی و اجتماعی مرتبط با رفتارهای خودمراقبتی را نیز در نظر گیرد. هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی بسته آموزشی روان شناختی خودمراقبتی ویژه بیماران دیابتی براساس تجربه زیسته آنان بود. مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد کیفی پدیدارشناسی بود که در سال ۱۴۰۴ در شهر اصفهان انجام شد. در مرحله نخست، تجربه های زیسته هفده بیمار مبتلابه دیابت با نمونه گیری هدفمند و تا اشباع داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد و براساس مضامین استخراج شده، بسته آموزشی روان شناختی خودمراقبتی طراحی شد. در مرحله دوم، هفت نفر از متخصصان روان شناسی سلامت با استفاده از شاخص های CVR و CVI، روایی صوری و محتوایی بسته را ارزیابی کردند. یافته­ها: براساس یافته های حاصل از تحلیل داده ها، هفت مضمون اصلی، شامل رفتارهای تغذیه ای و سبک زندگی خودمراقبتی روزمره، خستگی و محدودیت جسمی، مدیریت و پیروی از درمان، خودآگاهی و تصمیم گیری، انگیزه و سرسختی روانی، فشار روانی و مقابله با هیجانات منفی و موانع و چالش های دانش و درمان، استخراج شد. بر پایه این مضامین، بسته آموزشی روان شناختی خودمراقبتی ویژه بیماران مبتلابه دیابت در قالب دوازده جلسه شصت دقیقه ای طراحی شد که هر جلسه شامل اهداف آموزشی، محتوای آموزشی و تکالیف خانگی بود. به منظور بررسی روایی محتوای بسته، نسخه اولیه در اختیار هفت نفر از متخصصان حوزه روان شناسی سلامت قرار گرفت و پس از اعمال اصلاحات پیشنهادی، شاخص نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) محاسبه شد. نتایج نشان داد مقدار CVR برای تمامی مولفه های بسته ۰/۹۹ و میانگین شاخص CVI برابر با ۰/۹۱ بود که نشان می دهد بسته روایی محتوایی مطلوبی دارد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که بسته تدوین­شده طبق تجربه زیسته خود بیماران، که جنبه­های مختلف (زیستی، روانی، اجتماعی) را شامل می­شود، روایی قابل قبولی دارد و مولفه های این بسته در جهت مشاوره خودمراقبتی ویژه بیماران دیابتی به درستی تدوین شده است و می تواند استفاده شود.

کلیدواژه ها:

Educational-psychological self-care package ، diabetic patients ، biopsychosocial model. ، بسته آموزشی روان شناختی خودمراقبتی ، بیماران دیابتی ، مدل زیستی روانی اجتماعی