تحلیل فقهی-حقوقی مسئولیت تامین هزینه های جراحی زیبایی در چارچوب نفقه: تمییز ضرورت درمانی از اقدامات اختیاری

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 17

فایل این مقاله در 29 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JFP-1405-2_005

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

جراحی های زیبایی به عنوان پدیده ای روبه گسترش در جامعه معاصر، پرسش های نوینی را در حوزه حقوق خانواده و مسئولیت های مالی منفق (شوهر و فرزند) مطرح ساخته است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که تامین هزینه این اعمال در چارچوب نهاد «نفقه»، بر عهده چه کسی و با چه ضابطه ای است. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای فقه امامیه و حقوق موضوعه، به واکاوی این موضوع پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که پاسخ به این پرسش، مطلق نیست و نیازمند تفکیک دقیق میان دو گونه کاملا متمایز از جراحی های زیبایی است. در گونه نخست که «ضرورت درمانی» نامیده می شود، جراحی به قصد بازگرداندن ظاهر به وضعیت متعارف انسانی، درمان نقص های مادرزادی یا اکتسابی، و دفع حرج و مشقت شدید جسمی یا روحی انجام می شود. در این موارد، ماهیت عمل از زیبایی صرف خارج شده و به «علاج» ملحق می گردد؛ در نتیجه، هزینه آن تحت عموم ادله وجوب نفقه علاج، بر عهده منفق واجب خواهد بود. اما در گونه دوم که «اقدامات اختیاری و تجملی» خوانده می شود، فرد بدون وجود هیچ گونه ضرورت عرفی-پزشکی و صرفا با انگیزه بهبود ظاهر و پیروی از مد اقدام به جراحی می کند. تحلیل فقهی نشان می دهد که این قبیل هزینه ها از دایره «معروف» و «متعارف» که معیار اصلی در نفقه واجب است، خارج بوده و ادله وجوب نفقه، انصراف از شمول بر آن دارد. تمسک به اصل برائت و نیز تحلیل تطبیقی بحث «هزینه اعفاف» در کلمات فقها، موید این عدم وجوب است. نتیجه نهایی این پژوهش ارائه یک ضابطه روشن فقهی-حقوقی است: «در نظام نفقه، مسئولیت تامین هزینه جراحی زیبایی منوط به احراز ضرورت عرفی-پزشکی یا وجود حرج است؛ در غیر این صورت، این هزینه ها بر عهده خود متقاضی بوده و الزامی بر منفق نیست». این ضابطه می تواند راهنمای قضات و حقوقدانان در حل دعاوی خانوادگی مرتبط باشد.

نویسندگان

سعید سلیمانی

گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران.