اعیانی سازی به مثابه ابزار مداخله: بازنمایی فضا در سیاست های شهری (مورد مطالعه: کوره های آجرپزی منطقه ۱۹ شهرداری تهران)

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28

فایل این مقاله در 42 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_RISI-5-17_001

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

این مقاله به واکاوی گفتمان اعیانی سازی در ناحیه ۳ منطقه ۱۹ شهرداری تهران با تمرکز بر کوره های آجرپزی و سکونتگاه های غیر رسمی پیرامون آن می پردازد. استدلال اصلی پژوهش حاضر آن است که سیاست های مداخله شهری در این محدوده نه از منظر ارتقای کیفیت زندگی یا پاسخ به نیازهای اجتماعی، بلکه در چهارچوب گفتمان مسلط «سامان دهی»، «به سازی»، «نوسازی» و «پاک سازی» است. این گفتمان با بازنمایی فضا به مثابه «آسیب»، «تهدید» و «فضای بی دفاع» و با نادیده انگاری دلایل ساختاری فقر، زمینه را برای مداخلاتی فراهم می کند که به اعیانی سازی، افزایش ارزش زمین، جابه جایی جمعیت های فرودست و حذف سکونتگاه های غیر رسمی منجر می شود. مطالعه حاضر با بهره گیری از روش ترکیبی شامل تمام شماری کوره نشینان (پیمایش)، مصاحبه های نیمه ساختار یافته با مطلعان کلیدی و بررسی اسناد شهری نشان می دهد که میان روایت رسمی از کوره ها و تجربه زیسته ساکنان، شکافی عمیق وجود دارد. هرچند مدیریت شهری، ساکنان کوره ها را به عنوان آسیب اجتماعی و به مثابه «فقرای غیرمستحق» بازنمایی می کند، داده های میدانی نشان می دهد که سکونت در این محدوده ناشی از فقر مزمن، محدودیت دسترسی به مسکن رسمی و نبود حمایت های نهادی است. یافته ها نشان می دهد که پروژه های سامان دهی و بازآفرینی در ناحیه ۳، بیشتر در جهت آزادسازی اراضی، بارگذاری جمعیت جدید و ارتقای ارزش زمین طراحی شده اند و پیامد آن می تواند جابه جایی اجباری ساکنان و بی ثباتی سکونتی باشد. بر این اساس مسئله اصلی برساخت آسیب محور فضا در گفتمان رسمی است؛ گفتمانی که حل مسئله را به پاک سازی فضا و کالایی شدن آن تقلیل داده و بدون توجه به مکانیزم های فرودست ساز، به پاک سازی صورت مسئله می پردازد.

کلیدواژه ها:

اعیانی سازی ، کوره های آجرپزی ، سکونتگاه غیر رسمی ، بازنمایی های فضا و منطقه ۱۹ شهرداری تهران.

نویسندگان

هادی برغمدی

استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران

مریم ایثاری

استادیار گروه مطالعات خانواده، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران