صنعت فلزکاری سیستان در عصر مفرغ: فناوری، سازمان تولید و تخصص گرایی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 25

فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_HGI-4-13_001

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

صنایع فلزکاری یکی از شاخص ترین نمودهای پیچیدگی فناورانه، سازمان تولید و تخصص گرایی اجتماعی در جوامع عصر مفرغ به شمار می آید. منطقه سیستان، به ویژه محوطه شاخص شهر سوخته، با ارائه شواهد متنوعی از تولید، مصرف و بازیافت اشیای فلزی، جایگاهی مهم در شبکه های فرهنگی و اقتصادی شرق فلات ایران در هزاره سوم پیش از میلاد داشته است. هدف این پژوهش بررسی نظام فلزکاری سیستان با تمرکز بر مواد خام، فناوری های ذوب و آلیاژسازی، روش های ساخت، گونه شناسی مصنوعات فلزی و سازمان تولید است.روش پژوهش مبتنی بر تحلیل داده های باستان شناختی حاصل از کاوش ها و بررسی های میدانی، مطالعات باستان سنجی، تحلیل گونه شناختی اشیای فلزی و تطبیق آن ها با شواهد مناطق هم جوار است. نتایج نشان می دهد که فلزکاران سیستان، با اتکا به شبکه های مبادلاتی گسترده به مواد خام دسترسی داشته و به تولید آلیاژهای پیشرفته ای چون مفرغ قلع دار و مفرغ آرسنیکی دست یافته اند. شواهد مربوط به کوره های ذوب کوچک، سرباره ها، بوته های آهنگری و تمرکز فضایی فعالیت های فلزکاری، حاکی از وجود کارگاه های تخصصی و تفکیک فضاهای تولیدی از فضاهای مسکونی است. تنوع بالای مصنوعات فلزی، شامل ابزارهای جنگی، ادوات کشاورزی، اشیای تزئینی، آیینی و نمادین، نشان دهنده مهارت فنی بالا و شکل گیری تخصص گرایی حرفه ای در جامعه سیستانی است. صنایع فلزکاری سیستان نه تنها بیانگر دانش تجربی و فناوری پیشرفته عصر مفرغ است، بلکه نقش بنیادینی در تکوین ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و جایگاه راهبردی این منطقه در شبکه های فرهنگی و تجاری شرق فلات ایران ایفا کرده است. بررسی این موضوع، درک و شناخت ما را از صنایع فلزی سیستان در عصر مفرغ به میزان قابل توجهی افزایش می دهد.

نویسندگان

رضا مهرآفرین

گروه آموزشی باستان شناسی. دانشکده هنر و معماری. دانشگاه مازندران. بابلسر. ایران

سید رسول موسوی حاجی

گروه آموزشی باستان شناسی. دانشکده هنر و معماری. دانشگاه مازندران. بابلسر. ایران

جواد علایی مقدم

گروه آموزشی باستانشناسی. دانشکده هنر و معماری. دانشگاه زابل. زابل. ایران