تحلیل تطبیقی عناصر بصری و معنایی روایت «حضرت سلیمان(ع) و بلقیس» در دو نگاره از مکتب مشهد و محمود فرشچیان بر اساس الگوی فلدمن

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 33

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_HGI-4-13_004

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

نگارگری ایرانی در بازنمایی روایت های دینی و ادبی، متناسب با بستر تاریخی و نظام تصویری هر دوره، شیوه های متفاوتی از سازمان دهی عناصر بصری و معنایی را به کار گرفته است. مسئله پژوهش حاضر، چگونگی تفاوت در سازمان بصری و معنایی روایت سلیمان و بلقیس در یک نگاره صفوی مکتب مشهد و یک اثر معاصر محمود فرشچیان است. هدف پژوهش، شناسایی و مقایسه ویژگی های بصری، روابط فرمی و دلالت های معنایی دو اثر در چهار سطح توصیف، تحلیل، تفسیر و ارزیابی بر اساس الگوی فلدمن است. پژوهش از نظر رویکرد کیفی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و تطبیقی است و نمونه ها به صورت هدفمند انتخاب و بر اساس معیارهای مشترک بصری و روایی تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که نگاره مکتب مشهد با کادر شکسته، تعدد پیکره ها، حضور عناصر معماری و تزیینی و هم نشینی چند صحنه روایی، سازمانی چندلایه دارد؛ در مقابل، اثر فرشچیان با کادر عمودی، تمرکز بیشتر بر پیکره های اصلی و استفاده گسترده از خطوط منحنی و عناصر حیوانی و گیاهی، سازمانی سیال تر ایجاد می کند. در سطح تفسیر نیز، تفاوت میان دو اثر بیش از آنکه به تفاوت در اصل موضوع محدود باشد، در نحوه گزینش، سازمان دهی و کارکرد عناصر تصویری آشکار می شود. نتایج نشان می دهد که دو اثر، با وجود ارتباط موضوعی با روایت سلیمان و بلقیس، این مضمون را در دو نظام تصویری متفاوت بازسازی کرده اند.

نویسندگان

محمد خراسانی زاده

استادیار گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، شهر تهران، ایران

سحر فرید

دانشجوی کارشناسی ارشد کتاب آرایی، گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.