تحلیل انتقادی مبانی تفسیر بیانی بنت الشاطی باتکیه بر آرای آیتالله جوادی آملی
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 24
فایل این مقاله در 23 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_MFTH-7-12_004
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
مقاله حاضر باهدف تحلیل و نقد مبانی تفسیری (صدوری و دلالی) تفسیر بیانی بنت الشاطی بر اساس آرای آیت الله جوادی آملی نگاشته شده است. بنت الشاطی باتکیه بر زبان قرآن و تحلیل های ادبی، روشی مستقل در فهم متن وحی ارائه می دهد؛ اما به اعتقاد علامه، تکیه انحصاری بر این عوامل، موجب محدودیت معنایی و کم توجهی به ظرفیت عقلانی و روایی قرآن می شود. این پژوهش از نوع کیفی با رویکرد تحلیلی- انتقادی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که هریک از مبانی پنج گانه بنت الشاطی، اگرچه در پاسداری از اصالت زبانی متن و مهار قرائت های بی ضابطه موثر است؛ اما از منظر علامه، با کاستی های روش شناختی روبه روست. اعجاز بیانی نزد بنت الشاطی صرفا به ساختار زبانی محدود شده است، درحالی که آیت الله جوادی آملی اعجاز را به ابعاد محتوایی، عددی و هدایتی نیز گسترش می دهد. اصالت بخشی صرف به بافت عصر نزول، قرآن را در چهارچوب تاریخی محدود کرده و از ظرفیت های فراتاریخی می کاهد. آیت الله جوادی آملی با تمایز «هذا القرآن» و «ذلک الکتاب»، لایه های معانی فراتاریخی را می پذیرد. باتوجه به دیدگاه بنت الشاطی، نفی مطلق تفسیر علمی، قرآن را از گفت وگو با دانش های بشری محروم می سازد؛ درحالی که دیدگاه تفکیک «تطبیق» و «عرضه» نزد علامه، راه میان رو می گشاید. ادعای بی طرفی و نفی پیش فرض های فرقه ای از منظر هرمنوتیکی نیز چالش برانگیز بوده و نفی مطلق تاویل با لایه مندی معنایی اعجاز بیانی ناسازگار است. درنتیجه، رویکرد تفسیر بیانی با همه مزایا، برای تبیین لایه های مختلف معرفتی قرآن، شامل ابعاد کلامی، عرفانی، فقهی و اخلاقی، ناکافی است و به تکمیل با عقل برهانی، شهود عرفانی و سنت معصومان نیاز دارد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
فریده پیشوایی
مدرس حوزه و پژوهشگر
سید محمود طیب حسینی
استاد گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه قرآن و معارف اسلامی
عاطفه ضیایی
طلبه، تربیت مدرس، صدیقه کبرا، قم