امکان سنجی استقرار صنعت اوراق و بازیافت شناورها در سواحل مکران با رویکرد مدیریت محیط زیست
محل انتشار: مجله انسان و محیط زیست، دوره: 24، شماره: 3
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 27
فایل این مقاله در 14 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_SRBAU-24-3_001
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
زمینه و هدف: صنعت اوراق و بازیافت شناورها با بازیابی فولاد و سایر مواد قابل استفاده، کاهش مصرف منابع اولیه و ایجاد فرصت شغلی، می تواند در توسعه اقتصاد دریامحور نقش داشته باشد. تولید پسماند خطرناک، انتشار ترکیبات نفتی و شیمیایی و احتمال آسیب به اکوسیستم ساحلی، استقرار این صنعت را به مسئله ای چندبعدی تبدیل کرده است. سواحل مکران به دلیل دسترسی مستقیم به آب های آزاد، نزدیکی به مسیرهای کشتیرانی و ظرفیت توسعه صنایع دریایی، از مناطق بالقوه برای این صنعت است. پژوهش با هدف امکان سنجی استقرار و مکان یابی این صنعت در سواحل مکران، با تاکید بر ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی انجام شد.
روش بررسی: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی بود. معیارها و زیرمعیارها از طریق مرور منابع، اسناد تخصصی و دیدگاه خبرگان به روش دلفی شناسایی شد. روایی و پایایی ابزار با تحلیل عاملی تاییدی، میانگین واریانس استخراج شده، پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ ارزیابی گردید. روابط میان سازه ها با مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و رتبه بندی متغیرها با آزمون فریدمن بررسی شد. وزن نسبی معیارها با فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و مقایسه های زوجی به دست آمد و لایه های مکانی در ArcGIS پردازش و تلفیق شد.
یافته ها: شاخص های برازش مدل، شامل NFI برابر ۰/۹۳ و SRMR برابر ۰/۰۶۹، برازش قابل قبول مدل مفهومی را نشان داد. ابعاد اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی - فرهنگی به ترتیب با ضرایب استاندارد ۰/۹۱، ۰/۸۵ و ۰/۷۵ با سازه امکان استقرار مرتبط بودند. اشتغال زایی با میانگین رتبه ۷/۸۲ در صدر متغیرها قرار گرفت. در بعد اقتصادی، رونق اقتصادی منطقه با وزن ۰/۵۸۵ و در بعد اجتماعی، ایجاد فرصت شغلی با وزن ۰/۸۵۹ بیشترین اهمیت را داشت. در بعد زیست محیطی، آلودگی نفتی، شیمیایی و ورود سموم به آب، رسوب و خاک ساحلی با وزن ۰/۳۴۰ مهم ترین تهدید بود و آبسنگ مرجانی و جنگل مانگرو به ترتیب با وزن ۰/۴۰۴ و ۰/۲۸۰ در اولویت حفاظت قرار گرفتند. تحلیل مکانی نیز اهمیت فاصله از مناطق حفاظت شده، گسل فعال و سکونتگاه، و دسترسی به شبکه حمل ونقل و مراکز صنعتی را نشان داد.
بحث و نتیجه گیری: سواحل مکران از نظر اقتصادی و اجتماعی ظرفیت بالقوه ای برای این صنعت دارند؛ اما استقرار تنها در صورت مکان یابی علمی، اجتناب از زیستگاه حساس، رعایت حریم مخاطرات طبیعی، استفاده از فناوری ایمن و استقرار نظام یکپارچه مدیریت پسماند و پایش آلودگی قابل تایید است. توسعه باید مشروط و در چارچوب ارزیابی اثرات زیست محیطی، مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی و الزامات توسعه پایدار انجام شود.
کلیدواژه ها:
اوراق و بازیافت شناورها ، سواحل مکران ، مدیریت محیطزیست ، امکان سنجی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی.
نویسندگان
علی اکبر جعفری
گروه مدیریت محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران
پروین فرشچی
گروه مدیریت محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران (مسوول مکاتبات)
جعفر سیاره
گروه حمل و نقل دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران
امیرحسین جاوید
گروه مهندسی محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
زهرا عزیزی
گروه مهندسی نقشه برداری، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران