امکان سنجی استقرار صنعت اوراق و بازیافت شناورها در سواحل مکران با رویکرد مدیریت محیط زیست

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 27

فایل این مقاله در 14 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SRBAU-24-3_001

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

زمینه و هدف: صنعت اوراق و بازیافت شناورها با بازیابی فولاد و سایر مواد قابل استفاده، کاهش مصرف منابع اولیه و ایجاد فرصت شغلی، می تواند در توسعه اقتصاد دریامحور نقش داشته باشد. تولید پسماند خطرناک، انتشار ترکیبات نفتی و شیمیایی و احتمال آسیب به اکوسیستم ساحلی، استقرار این صنعت را به مسئله ای چندبعدی تبدیل کرده است. سواحل مکران به دلیل دسترسی مستقیم به آب های آزاد، نزدیکی به مسیرهای کشتیرانی و ظرفیت توسعه صنایع دریایی، از مناطق بالقوه برای این صنعت است. پژوهش با هدف امکان سنجی استقرار و مکان یابی این صنعت در سواحل مکران، با تاکید بر ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی انجام شد. روش بررسی: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی بود. معیارها و زیرمعیارها از طریق مرور منابع، اسناد تخصصی و دیدگاه خبرگان به روش دلفی شناسایی شد. روایی و پایایی ابزار با تحلیل عاملی تاییدی، میانگین واریانس استخراج شده، پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ ارزیابی گردید. روابط میان سازه ها با مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و رتبه بندی متغیرها با آزمون فریدمن بررسی شد. وزن نسبی معیارها با فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و مقایسه های زوجی به دست آمد و لایه های مکانی در ArcGIS پردازش و تلفیق شد. یافته ها: شاخص های برازش مدل، شامل NFI برابر ۰/۹۳ و SRMR برابر ۰/۰۶۹، برازش قابل قبول مدل مفهومی را نشان داد. ابعاد اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی - فرهنگی به ترتیب با ضرایب استاندارد ۰/۹۱، ۰/۸۵ و ۰/۷۵ با سازه امکان استقرار مرتبط بودند. اشتغال زایی با میانگین رتبه ۷/۸۲ در صدر متغیرها قرار گرفت. در بعد اقتصادی، رونق اقتصادی منطقه با وزن ۰/۵۸۵ و در بعد اجتماعی، ایجاد فرصت شغلی با وزن ۰/۸۵۹ بیشترین اهمیت را داشت. در بعد زیست محیطی، آلودگی نفتی، شیمیایی و ورود سموم به آب، رسوب و خاک ساحلی با وزن ۰/۳۴۰ مهم ترین تهدید بود و آبسنگ مرجانی و جنگل مانگرو به ترتیب با وزن ۰/۴۰۴ و ۰/۲۸۰ در اولویت حفاظت قرار گرفتند. تحلیل مکانی نیز اهمیت فاصله از مناطق حفاظت شده، گسل فعال و سکونتگاه، و دسترسی به شبکه حمل ونقل و مراکز صنعتی را نشان داد. بحث و نتیجه گیری: سواحل مکران از نظر اقتصادی و اجتماعی ظرفیت بالقوه ای برای این صنعت دارند؛ اما استقرار تنها در صورت مکان یابی علمی، اجتناب از زیستگاه حساس، رعایت حریم مخاطرات طبیعی، استفاده از فناوری ایمن و استقرار نظام یکپارچه مدیریت پسماند و پایش آلودگی قابل تایید است. توسعه باید مشروط و در چارچوب ارزیابی اثرات زیست محیطی، مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی و الزامات توسعه پایدار انجام شود.

کلیدواژه ها:

اوراق و بازیافت شناورها ، سواحل مکران ، مدیریت محیطزیست ، امکان سنجی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی.

نویسندگان

علی اکبر جعفری

گروه مدیریت محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران

پروین فرشچی

گروه مدیریت محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران (مسوول مکاتبات)

جعفر سیاره

گروه حمل و نقل دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران

امیرحسین جاوید

گروه مهندسی محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

زهرا عزیزی

گروه مهندسی نقشه برداری، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران