ارزشگذاری گردشگری به روش هزینهی سفر (TCM) مطالعه موردی: پارک های بشقارداش و باباامان بجنورد

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 22

فایل این مقاله در 10 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SRBAU-24-3_008

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

زمینه و هدف: پارک ها و فضاهای سبز گردشگری، علاوه بر برخورداری از ارزش های زیست محیطی و اجتماعی، از منافع اقتصادی قابل توجهی برخوردارند که به دلیل ماهیت عمومی خدمات و فقدان قیمت بازاری مشخص، اندازه گیری آن ها با روش های متعارف اقتصادی امکان پذیر نیست. برآورد ارزش اقتصادی این فضاها می تواند مبنایی برای تصمیم گیری آگاهانه در زمینه حفاظت، توسعه امکانات و مدیریت پایدار گردشگاه ها فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف برآورد ارزش گردشگری دو پارک باباامان و بش قارداش در محدوده شهر بجنورد، بررسی رابطه میان هزینه و فاصله دسترسی با تعداد بازدیدکنندگان و شناسایی ویژگی های اجتماعی و اقتصادی مرتبط با الگوی بازدید از این دو مجموعه انجام شده است. روش بررسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی است. برای برآورد ارزش گردشگری پارک ها از روش هزینه سفر (TCM) با بهره گیری از الگوی کالوسون استفاده شده است. داده های موردنیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی های میدانی، مشاهده و توزیع پرسشنامه میان بازدیدکنندگان گردآوری شد. از مجموع ۲۵۰ پرسشنامه توزیع شده، ۲۱۷ پرسشنامه قابل استفاده بود. در فرایند تحلیل، بازدیدکنندگان بر اساس فاصله محل سکونت از پارک ها در پهنه های جغرافیایی مختلف طبقه بندی شدند و میانگین هزینه دسترسی و تعداد بازدیدکنندگان در هر پهنه برای ترسیم تابع تقاضای گردشگری مورد استفاده قرار گرفت. همچنین، به منظور بررسی رابطه میان متغیرهای مورد مطالعه، از ضریب همبستگی پیرسون و نرم افزار SPSS نسخه ۱۸ استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد ارزش گردشگری روزانه پارک باباامان ۱۷۶ میلیون و ۶۰۰ هزار ریال و پارک بش قارداش ۱۵۵ میلیون و ۱۰۰ هزار ریال برآورد می شود. همچنین، بین فاصله دسترسی و تعداد بازدیدکنندگان رابطه ای معکوس با ضریب همبستگی ۰٫۷۱- و بین هزینه دسترسی و تعداد بازدیدکنندگان رابطه ای معکوس با ضریب ۰٫۸۱- گزارش شد. این نتایج بیانگر کاهش تعداد بازدیدکنندگان هم زمان با افزایش فاصله و هزینه دسترسی است. بررسی ویژگی های اجتماعی و اقتصادی بازدیدکنندگان نیز نشان داد سطح تحصیلات و درآمد از مهم ترین عوامل مرتبط با تفاوت در الگوی استفاده از دو پارک هستند. افزون بر این، افزایش مبلغ ورودی فرضی با کاهش تعداد بازدیدکنندگان همراه بود. بحث و نتیجه گیری: ارزش گردشگری برآوردشده برای هر دو پارک، اهمیت اقتصادی و نقش آن ها را در تامین خدمات تفریحی و گردشگری منطقه نشان می دهد. یافته ها بر ضرورت توجه به هزینه و سهولت دسترسی، ویژگی های اجتماعی و اقتصادی استفاده کنندگان و پیامدهای سیاست های قیمت گذاری در برنامه ریزی این فضاها تاکید دارند. بر این اساس، حفاظت از کیفیت محیطی، توسعه امکانات رفاهی و اقامتی، حمایت از مشارکت بخش خصوصی و معرفی موثر ظرفیت های گردشگری می تواند در ارتقای کارکرد گردشگری این مجموعه ها موثر باشد. به کارگیری نتایج ارزش گذاری اقتصادی در تصمیم گیری های مربوط به توسعه و مدیریت پارک ها نیز می تواند به تخصیص مناسب تر منابع و تقویت رویکرد مدیریت پایدار گردشگاه های طبیعی کمک کند.

نویسندگان

محمدرضا ضمیری

دکتری شهرسازی، مدرس شهرسازی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. (نویسنده مسئول)

مهسا ضمیری

دکتری شهرسازی، عضو هیات علمی گروه شهرسازی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.