خوانش نگاره گریز یوسف از زلیخای کمال الدین بهزاد با مفاهیم نگاه، میل و ژوئیسانس در اندیشه ژاک لاکان

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 18

فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_HGI-3-12_002

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

کاربرد مفاهیم ژاک لاکان در تفسیر آثار هنری و ادبی غالبا با این ابهام همراه است که مفهوم در چه مرحله ای وارد خوانش می شود و تغییر نقطه آغاز چه اثری بر نتیجه دارد. این پژوهش می پرسد مفاهیم نگاه، میل و ژوئیسانس چه امکاناتی برای تفسیر نگاره «گریز یوسف از زلیخا»ی بهزاد در پیوند با روایت های قرآنی و ادبی آن فراهم می کنند؟ مواد پژوهش شامل نگاره، آیات ۲۳ تا ۲۹ سوره یوسف با رجوع به تفسیر المیزان، حکایت سعدی در بوستان و اشعار جامی است. مطالعه با رویکردی کیفی و با سه مفهوم نگاه، میل و ژوئیسانس انجام شده است. یافته ها نشان می دهد چگونگی تعیین جایگاه سوژه در کاربرد مفاهیم و تفاسیر برآمده از آن دخیل است. در مورد مفهوم نگاه: خوانش لاکانی این امکان را می دهد که کاخ را محل آشکارشدن فاصله میان تدبیر زلیخا و سرانجام مواجهه او با یوسف بدانیم. زلیخا در فضایی که برای تحقق خواستش فراهم شده، خود به موضوع دیدن تبدیل می شود و در نزدیک ترین فاصله با یوسف، پاسخ مطلوب را دریافت نمی کند. در مورد مفهوم میل: تماس پیکره ها نیز نزدیکی جسمانی را با دسترس ناپذیری خواست دیگری همراه می کند. نگاره این موقعیت را از طریق رابطه میان معماری و حرکت پیکره ها محسوس می سازد. در مورد مفهوم ژوئیسانس: معنای حرکت یوسف با توجه به تعلق الهی او روشن تر می شود. مقایسه این حرکت با بازنمایی خلسه معنوی، امکان تامل در نسبتی میان چشم پوشی از وصال و بهره مندی از تعلقی دیگر را فراهم می کند.

نویسندگان

حجت اله عسکری الموتی

عضو هیات علمی گروه صنایع دستی دانشکده هنر دانشگاه الزهرا