تاثیرات راهبردی کمک های اقتصادی و فنی آمریکا بر ساختار اقتصادی و سیاسی ایران دوره پهلوی دوم

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 16

فایل این مقاله در 23 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_TREN-8-2_011

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

پس از جنگ جهانی دوم، ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه خود، در کانون توجه قدرت های پیروز جنگ و جهان سرمایه داری به رهبری ایالات متحده آمریکا قرار گرفت. همسایگی ایران با شوروی کمونیستی که به عنوان بزرگ ترین تهدید نظام سرمایه داری جهانی شناخته می شد، بر اهمیت استراتژیک این کشور افزود. سیاست کلان غرب به رهبری آمریکا بر جلوگیری از نفوذ کمونیسم متمرکز بود و این موضوع برای حفظ منافع غرب در ایران و خاورمیانه حیاتی تلقی می شد. در این میان، همگرایی منافع آمریکا به عنوان رهبر جهان سرمایه داری و حکومت پهلوی به عنوان یک نظام غرب گرا، زمینه ساز ارائه کمک های اقتصادی و فنی آمریکا به ایران شد. این کمک ها به عنوان بازوی قدرتمند آمریکا، ابزاری برای شکل دهی به تشکیلات سیاسی ایران و تداوم نفوذ سرمایه داری غرب در کشور به شمار می رفتند. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و تکیه بر منابع اسنادی، به این پرسش پاسخ می دهد که کمک های فنی و اقتصادی آمریکا در دوران پهلوی دوم چه آثار و پیامدهایی در حوزه های سیاست گذاری اقتصادی، سیاسی و اجتماعی حکومت ایران داشته است؟ بر اساس یافته های پژوهش، کمک های مالی و فنی آمریکا که در ابتدا با هدف مهار نفوذ کمونیسم شوروی آغاز شد، در ادامه به ابزاری برای ترویج فرهنگ و سیاست های آمریکایی در ایران تبدیل شدند. این کمک ها، به همراه موسسات عمرانی آمریکایی، زمینه ساز نفوذ گسترده آمریکا در ساختارهای اقتصادی و سیاسی ایران شدند. کارشناسان و برنامه های فنی آمریکایی نقشی کلیدی در انتقال دانش و مهارت های فنی ایفا کرده و موجب تربیت نسلی از مدیران و کارگزاران تکنوکرات وابسته به سیاست های غرب شدند.

نویسندگان

فرهاد نام برادرشاد

دانش آموخته تاریخ انقلاب اسلامی. پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی. کارشناس بررسی اسناد و مدارک، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران.

آسیه حسینی

دانش آموخته دکتری تاریخ انقلاب سلامی. دانشگاه همدان، همدان، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آرامش­، احمد (۱۳۷۱). پیکار با اهریمن: یادداشت­های زندان. به کوشش ...
  • ابتهاج، ابوالحسن. (۱۳۷۱). خاطرات ابوالحسن ابتهاج. تهران: علمی.. ...
  • اداره اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه (استادوخ). ۱۳۳۶، ...
  • اسکندریان، گوهر (۱۴۰۱). روابط ایران و آمریکا. ترجمه گارون سارکیسیان، ...
  • بصیرت­منش، حمید. (۱۳۹۹). با تاریخ در صحنه: گفتگو با مهندس ...
  • بلیک، کریستین. (۱۳۹۴). روابط خارجی ایران از ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۱. ...
  • روزنامه اطلاعات (۱۳۳۲)، شماره ۶۶۲۶.. ...
  • روزنامه دنیای اقتصاد (۱۳۹۲)، شماره ۳۱۴۰.. ...
  • سالمی­قمصری، مرتضی، یزدانی، سهراب، فرهادی، مرتضی و مومنی، فرشاد (۱۳۹۹). ...
  • صداقت­کیش، جمشید (۱۳۵۰). روابط ایران و آمریکا در دهه پنجاه ...
  • کاتم، ریچارد. (۱۳۸۵). ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدین. تهران: ...
  • کرباسیان، اکبر (۱۳۷۸). تحلیلی بر نتایج اجرای اصل چهار ترومن ...
  • کریمیان، علیرضا. (۱۳۸۱). جنبش دانشجویی در ایران: از تاسیس دانشگاه ...
  • گازیوروسکی، مارک. (۱۳۷۱). سیاست خارجی آمریکا و شاه: بنای دولتی ...
  • متقی، ابراهیم (۱۳۷۸). جهت گیری سیاست خارجی و نقش ملی ...
  • مرکز اسناد ریاست جمهوری ایران (مارجا). شماره بازیابی ۱۵۴۳۵.. ...
  • مهدوی، عبدالرضا (هوشنگ). (۱۳۸۰). سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی: ...
  • میلانی، عباس (۱۳۹۳). دربار شاه. بی­جا: چاپ افست.. ...
  • نجاتیان، آرش (۱۳۷۵). فعالیت­های ترویجی بنیاد خاور نزدیک در ایران. ...
  • نعمتی، نورالدین (۱۳۹۹). روابط ایران و آمریکا در دوره پهلوی ...
  • وارن. ای، ویلیام (۱۳۹۴). ماموریتی برای صلح: اصل چهار در ...
  • هالیدی، فرد (۱۳۵۸). دیکتاتوری و توسعه سرمایه­داری در ایران. ترجمه ...
  • همراز، ویدا (۱۳۸۱). بررسی اهداف و عملکرد اصل چهار ترومن: ...
  • یوناه، الکساندر و نانز، الن (۱۳۷۸). ایران و ایالات متحده ...
  • U.S. Agency for International Development. (۱۹۸۵). U.S. overseas loans and ...
  • نمایش کامل مراجع