از تکلیف فردی تا مسئولیت حاکمیتی؛ بازخوانی فقهی- حقوقی امر به معروف و نهی از منکر در نظام حقوق عمومی اسلامی
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 21
فایل این مقاله در 13 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JLPA-5-19_003
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
چکیده امر به معروف و نهی از منکر، به عنوان یکی از بنیادی ترین فرائض اسلامی، در فقه امامیه عمدتا با رویکردی تکلیف محور و ناظر به مسئولیت فردی و اجتماعی مورد تحلیل قرار گرفته است. با این حال، در بستر شکل گیری دولت اسلامی و توسعه نظام های حقوق عمومی مدون، نحوه انتقال یا عدم انتقال این فریضه از سطح الزام شرعی فردی به قلمرو مسئولیت حاکمیتی، همچنان با ابهام نظری و خلا پژوهشی مواجه است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی انتقادی و با اتکا به منابع معتبر فقه امامیه و مبانی حقوق عمومی اسلامی، به بازخوانی جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در نسبت میان «تکلیف فقهی» و «الزام حقوقی» می پردازد. مسئله اصلی تحقیق، تبیین حدود مشروعیت مداخله حاکمیت در اجرای این فریضه و امکان نهادینه سازی آن در چارچوب قواعد حقوق عمومی، با حفظ کرامت انسانی و آزادی های مشروع افراد است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند ماهیت اولیه امر به معروف و نهی از منکر بر مسئولیت فردی استوار است، اما در نظام حقوق عمومی اسلامی، این فریضه قابلیت تبدیل به مسئولیتی حاکمیتی محدود، قانون مند و ضابطه محور را دارد؛ مشروط بر آنکه میان ساحت های اخلاقی، فقهی و حقوقی آن تفکیک مفهومی دقیق صورت گیرد و اعمال ضمانت اجراها تابع اصول ضرورت، تناسب و عقلانیت حقوقی باشد. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که بازتعریف امر به معروف و نهی از منکر به مثابه نهادی حقوقی در نظام اسلامی، نه به معنای نفی نقش فردی آن، بلکه ناظر به تنظیم رابطه ای متوازن میان مسئولیت شهروندان و وظایف حاکمیت است؛ امری که می تواند مبنای نظری منسجمی برای سیاست گذاری حقوقی در جوامع اسلامی معاصر فراهم آورد.
کلیدواژه ها:
امر به معروف و نهی از منکر ، فقه امامیه ، حقوق عمومی اسلامی ، مسئولیت حاکمیتی ، الزام حقوقی ، کرامت انسانی
نویسندگان
نصرالله زرین کلاه
دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رامهرمز، رامهرمز، ایران
سیده زینب رضائی مفرد
کارشناسی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :