توسعه مدل مفهومی بهینه سازی الگوی کشت مبتنی بر الگوریتم ازدحام ذرات در شرایط محدودیت منابع آب در شبکه آبیاری البرز

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 29

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_WRA-40-1_003

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

پژوهش حاضر با هدف توسعه مدل بهینه سازی الگوی کشت مبتنی بر الگوریتم ازدحام ذرات (PSO) برای مدیریت منابع آب در شبکه آبیاری البرز، استان مازندران، انجام شد. داده های زراعی و اقتصادی مورد استفاده مربوط به سال زراعی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. مدل شامل ۱۸ متغیر تصمیم شامل سطح زیر کشت و آب آبیاری تخصیصی به ۹ محصول برنج و باغبی بود. تابع هدف، بیشینه سازی سود خالص کل کشاورزی با در نظر گرفتن محدودیت های آب و زمین و قید تغییرات سطح زیر کشت برنج و مرکبات بود. عملکرد محصولات تحت تنش آبی با استفاده از رابطه عملکرد–آب فائو (FAO) و ضرایب حساسیت به کم آبی (Ky) برآورد شد. مدل تحت هفت سناریوی تامین آب (۴۰ تا ۱۰۰ درصد) و سه راهبرد مدیریتی شامل کم آبیاری (H۱)، اصلاح الگوی کشت (H۲) و راهبرد تلفیقی (H۳) ارزیابی شد. در شرایط مبنا (A۱) و سطح زیر کشت ۳۰۰۰ هکتار، حجم آب مصرفی۲۲/۷۹۱ میلیون مترمکعب و سود خالص ۵۹۲۰ میلیارد ریال بود. در راهبرد H۲، کاهش منابع آب به% ۴۰ موجب کاهش سود خالص به ۳۴۸۰ میلیارد ریال (۴۱/۲% کاهش) و افزایش بهره وری اقتصادی آب از ۲۵۹/۸ به ۳۸۲ هزار ریال بر مترمکعب (۴۷/۱% افزایش) شد. راهبرد H۲ در تمامی سناریوها بیشترین بهره وری اقتصادی آب را ایجاد کرد. با توجه به توازن میان صرفه جویی آب و حفظ بازده اقتصادی، A۴–H۲  به عنوان گزینه متعادل تر شناسایی شد؛ به طوری که مصرف آب ۱۵/۹۵۰ میلیون مترمکعب (۳۰ درصد کاهش)، سود خالص ۵۰۱۰ میلیارد ریال (۱۵/۴% کاهش) و بهره وری اقتصادی آب ۳۱۴/۱ هزار ریال بر مترمکعب (۲۰/۹% افزایش) به دست آمد. این یافته ها ظرفیت بهینه سازی مبتنی بر ازدحام ذرات را به عنوان ابزاری کمی برای پشتیبانی از تصمیم گیری در الگوی کشت و تخصیص آب تحت شرایط محدودیت منابع نشان می دهد.

نویسندگان

محمد فاضلیان

دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.

داوود اکبری نودهی

استادیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.

علی باقری

استادیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :