مدل ساختاری عوامل موثر بر گرایش به مهاجرت دانش آموزان سمپادی از منظر کارکردهای آموزشی و انگیزه های رفتاری

پدیده مهاجرت نخبگان، که پیش تر بیشتر به سطوح دانشگاهی محدود می شد، در سال های اخیر به مقاطع پایین تر مانند مدارس استعدادهای درخشان نیز نفوذ یافته است. این مسئله نشان دهنده تغییر الگوی تصمیم گیری نخبگان جوان و افزایش نگرانی ها درباره آینده کشور در حوزه منابع انسانی است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمون مدل ساختاری عوامل موثر بر تمایل به مهاجرت دانش آموزان مدارس سمپاد، با تاکید بر نقش کارکردهای آموزشی و انگیزه های رفتاری، انجام شده است. روش پژوهش از نوع کاربردی و به شیوه توصیفی-تحلیلی و پیمایشی بوده است. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مشغول به تحصیل در مدارس استعدادهای درخشان (سمپاد) استان آذربایجان شرقی در سال ۱۴۰۳ می باشد. بر اساس فرمول کوکران، ۳۹۷ نفر به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای محقق ساخته با روایی صوری و محتوایی تایید شده و پایایی مناسب بود. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS و در چارچوب مدل سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. یافته ها نشان داد سه دسته عامل اصلی بر قصد مهاجرت دانش آموزان تاثیرگذارند: نخست، فشارهای آموزشی مانند ناکارآمدی نظام آموزشی، نبود خلاقیت، و عدم انطباق با نیازهای آینده؛ دوم، جاذبه های کشور مقصد از جمله کیفیت بالای زندگی، فرصت های تحصیلی و امنیت شغلی؛ و سوم، انگیزه های رفتار اجتماعی نظیر میل به استقلال، تاثیر شبکه های اجتماعی و الگوبرداری از مهاجران موفق. نتایج حاکی از آن است که قصد مهاجرت، تنها تصمیمی فردی نیست بلکه حاصل برهم کنش پیچیده ای از عوامل ساختاری، روان شناختی و فرهنگی است. ازاین رو، پیشنهاد می شود سیاست گذاران با نگاهی سیستمی و آینده نگر، به بازنگری در نظام آموزشی، ارتقاء کیفیت زندگی، و تامین نیازهای روانی و اجتماعی دانش آموزان مستعد پرداخته و زمینه حفظ و شکوفایی استعدادهای داخلی را فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

مهاجرت تحصیلی ، دانش آموزان سمپاد ، عوامل فشار ، عوامل کشش ، انگیزه های رفتاری ، مدل سازی معادلات ساختاری