بررسی تاثیرات امنیتی سیاست های آبی در دو سوی مرز ایران و عراق (مطالعه موردی: مرز مجاور اقلیم کردستان عراق)

هدف: بسیاری از تحلیلگران معتقدند خاورمیانه در آینده نزدیک با یک بحران ژئوپلیتیکی جدی در حوزه آب روبه رو خواهد شد؛ بحرانی که نشانه های آن هم اکنون نیز قابل مشاهده است. ایران و عراق به عنوان دو کشور همسایه با مشکل کمبود منابع آبی مواجه اند و هر دو از سیاست های آبی کشورهای بالادست خود ناراضی هستند. از آنجا که ایران در بالادست بخشی از رودخانه های ورودی به عراق قرار دارد، سیاست های آبی آن می تواند بر مناطق مرزی دو کشور، به ویژه از منظر امنیتی، تاثیرگذار باشد. از این رو هدف این پژوهش بررسی تاثیرات امنیتی سیاست های آبی ایران در مجاورت مرز اقلیم کردستان عراق است.روش پژوهش: در این پژوهش داده ها با استفاده از روش های کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده اند. تحلیل داده ها با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از روش دلفی انجام گرفته است. ابزار اصلی گردآوری داده ها در بخش میدانی پرسشنامه بوده که توسط کارشناسان و نخبگان حوزه های هیدروپلیتیک، علوم سیاسی، جغرافیای سیاسی و مدیریت منابع آب تکمیل شده است.یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد سیاست ها و اقدامات آبی ایران می تواند پیامدهایی نظیر کاهش منابع آب، بروز تغییرات زیست محیطی و کاهش تولیدات کشاورزی در اقلیم کردستان عراق به همراه داشته باشد. این پیامدها به نوبه خود می تواند زمینه ساز واکنش های متقابل از سوی اقلیم کردستان و دولت عراق شود.نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، پیامدهای ناشی از سیاست های آبی ایران در مناطق بالادست ممکن است به بروز تنش ها و افزایش ناامنی در استان کردستان، به ویژه در مناطق مرزی، منجر شود. بنابراین مدیریت همکاری محور منابع آب و توجه به پیامدهای امنیتی سیاست های آبی در مناطق مرزی، برای کاهش تنش ها و تقویت ثبات منطقه ای ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

هیدروپلیتیک ، امنیت ، امنیت آبی ، امنیت زیست محیطی ، اقلیم کردستان