تحلیل نقش امنیت بصری شهری در شکل گیری هویت فرهنگی و اجتماعی شهروندان؛ گامی به سوی تحقق تمدن نوین اسلامی (مطالعه موردی شهر اصفهان)

هدف: تحلیل نقش امنیت بصری شهری در شکل گیری هویت فرهنگی- اجتماعی شهروندان اصفهان و ارائه الگویی کاربردی برای تحقق تمدن نوین اسلامی در شهرسازی معاصر، به منظور رفع چالش کاهش امنیت بصری و فرسایش هویت در شهرهای امروزی. این پژوهش همچنین بر آن است تا راهکارهایی عملیاتی برای مقابله با چالش های معاصر در معماری شهری ارائه دهد که قابلیت الگوبرداری و بومی سازی در سایر کلان شهرهای ایران را داشته باشد.روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش اسنادی-کتابخانه ای انجام شده است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مشاهدات میدانی و تحلیل کیفی عناصر معماری در محورهای تاریخی شهر اصفهان (شامل میدان نقش جهان، چهارباغ عباسی، جلفا و بیدآباد) گردآوری شده اند بهره گیری از این رویکرد ترکیبی، با تلفیق داده های کمی و کیفی، امکان دستیابی به نتایجی جامع و قابل اتکا برای تبیین رابطه مستقیم میان کالبد معماری و رفتارهای اجتماعی را فراهم آورده است.یافته ها: نتایج نشان می دهد که در محورهای مورد مطالعه، ارتقای امنیت بصری موجب افزایش تقریبی ۴۰ درصدی حس تعلق به مکان، ۳۵ درصدی مشارکت شهروندان در رویدادهای فرهنگی و همچنین کاهش ۲۵ درصدی آمار جرم و جنایت در مناطق دارای امنیت بصری بالا شده است. این آمارها بیانگر همبستگی معنادار میان کیفیت های بصری محیط و بهبود شاخص های زیست پذیری شهری است که مستقیما بر کیفیت زندگی و آرامش روانی شهروندان تاثیر مثبت گذاشته است.نتیجه گیری: عناصر امنیت بصری (مانند مشربیه ها، حیاط های مرکزی، نورپردازی هوشمند و طراحی سلسله مراتبی فضاها) نقشی کلیدی و اساسی در تقویت هویت اسلامی-ایرانی و ایجاد محیط های شهری امن، هویت مند و همسو با آرمان های تمدن نوین اسلامی ایفا می کنند. در نهایت، بازخوانی و به کارگیری هوشمندانه این الگوهای سنتی در طراحی های مدرن، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای دستیابی به شهرسازی پایدار و پیشرو در تراز تمدن اسلامی است.

کلیدواژه ها:

امنیت بصری ، هویت فرهنگی-اجتماعی ، تمدن نوین اسلامی ، شهر اصفهان ، معماری اسلامی