جستاری همگرایانه در نگاه هرمنوتیکی و مصلحت گرایی فقهی اسلامی با تاکید بر امکان تفکیک در عنصر روانی در جرائم (سیاسی – امنیتی)

هدف: با در نظر گرفتن تحولات سیاسی و اجتماعی، ضرورت به روزرسانی قوانین در راستای پاسخ دهی مناسب قانونی به این تحولات امری لازم و غیرقابل انکار است که در نظام های ایدئولوژیک با توجه به ریشه های دینی باید براساس منابع موجود که مبنای قانون گذاری است و هماهنگ با آن این اقدامات صورت پذیرد. در نتیجه توجه ویژه به عنصر روانی در تعیین نوع جرم و مجازات به نظر نقش غیرقابل انکاری دارد. در جستار حاضر می توان در پی فهم این سوال اساسی گام برداشت: آیا در بررسی توامان هرمنوتیک به عنوان روشی تفسیری و مصلحت گرایی به عنوان بینشی مسلط در فقه و حقوق اسلامی، علی الاصول تفکیکی بین عنصر روانی در جرائم حوزه سیاسی و حوزه امنیتی می توان قائل شد؟روش پژوهش: این جستار با نگاهی توصیفی-تحلیلی و روش اسنادی-کتابخانه ای انجام شده است.یافته ها: به نظر می رسد با در نظر گرفتن منشا دینی و فقهی برای قوانین کیفری در نظام اسلامی، نگاه نوین در حقوق کیفری به استناد قرآن، سنت و روایات، بر تاکید بر اصل فقه پویا، چنین امکانی را می دهد که با توجه به نگاه مصلحت نگر، مجرم سیاسی را کاملا از جرائم حوزه امنیتی تفکیک کرد. یافته ها ما را بدین سو رهنمون می سازد که با دست یازی به تفسیر توامان نگاه هرمنوتیکی در فقه و حقوق اسلامی، با در نظر گرفتن مصلحت عامه، قاعده احسان، قاعده درء و امثالهم در هماهنگی با حقوق بشر و بین الملل می توان به این مهم دست یافت.نتیجه گیری: بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که تفکیک عنصر روانی میان جرائم سیاسی و امنیتی، با تکیه بر مبانی فقه پویا و رویکرد مصلحت گرایانه، امری ممکن و بلکه ضروری است؛ تفکیکی که می تواند زمینه ساز انطباق هرچه بیشتر نظام کیفری اسلامی با موازین حقوق بشری و بین المللی گردد.

کلیدواژه ها:

هرمنوتیک ، فقه حقوق اسلامی ، جرم سیاسی ، جرم امنیتی ، عنصر روانی