مبانی فقهی و حقوقی حفاظت از محیط زیست در حقوق ایران با تاکید بر اصل پنجاهم قانون اساسی

حفاظت از محیط زیست از مهم ترین موضوعات حقوق عمومی و حقوق محیط زیست است و در نظام حقوقی ایران، اصل پنجاهم قانون اساسی مهم ترین مبنای قانونی حمایت از آن به شمار می رود. هدف این پژوهش، تبیین مبانی فقهی و حقوقی حفاظت از محیط زیست و بررسی نقش اصل پنجاهم قانون اساسی در حمایت از این حق است. پرسش اصلی پژوهش آن است که مبانی فقهی و حقوقی حفاظت از محیط زیست در حقوق ایران چیست و اصل پنجاهم قانون اساسی چه جایگاهی در تحقق این حمایت دارد؟ پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که اصولی همچون منع افساد فی الارض، آبادانی زمین، منع اسراف، مسئولیت انسان در قبال نعمت های الهی و قواعد فقهی لاضرر، اتلاف و تسبیب، مهم ترین مبانی حمایت از محیط زیست را تشکیل می دهند و این مبانی در اصل پنجاهم قانون اساسی انعکاس یافته است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که اصل پنجاهم، زیربنای حقوقی حمایت از محیط زیست در ایران است، اما تحقق حمایت موثر، مستلزم تقویت قوانین عادی، توسعه ضمانت اجراها و بهره گیری بیشتر از ظرفیت های فقه اسلامی در تفسیر و اجرای این اصل، متناسب با الزامات توسعه پایدار است.

کلیدواژه ها:

اصل پنجاهم قانون اساسی ، حفاظت ، توسعه پایدار ، حقوق محیط زیست ، حقوق ایران