چیستی شبهه و الگوی قرآن برای پاسخگویی به شبهات

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 20

فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CIUN-16-59_004

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

هدف: هدف پژوهش حاضر، دستیابی به الگو و نظام واره ویژه ای بود که قرآن کریم برای مواجهه و پاسخگویی به شبهات فکری و اعتقادی ارائه کرده است. روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد اجتهادی- اسنادی، به واکاوی و تحلیل مضمونی آیات مرتبط قرآن کریم و متون تفسیری و علوم قرآنی پرداخته است. یافته ها: مولفه هایی نظیر تشابه، ابهام و پیچیدگی، در ماهیت شبهه نهفته است و «آمیختگی حق و باطل همراه با ناتوانی مخاطب در تمایز آن دو» اصلی ترین خاستگاه تولید شبهه و بسترساز انحراف، ضلالت و کفر در ساحت فردی و اجتماعی است. نظام مواجهه قرآن با شبهات بر دو پایه راهبردهای مبنایی و روشهای اجرایی استوار است. راهبردهای مبنایی با تکیه بر اصول جهان شناختی، انسان شناختی و ارزش شناختی برای پاسخگویی به شبهات، عبارتند از: «توجه به توحید، هدفمندی آفرینش، استواری خلقت بر مبنای حق، برخورداری انسان از فطرت، حق مداری، عدالت ورزی و اخلاص». روشهای اجرایی قرآن در پاسخ به شبهات، ذیل راهکارهای «حکمت، خطابه و جدال احسن»، چنین است: «استدلال، انفسی، تشبیه، تمثیل، بیان تدریجی، پرسش و پاسخ و تحدی». نتیجه گیری: مدل نهایی پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم فاقد برخورد انفعالی با شبهات است، بلکه با ارائه یک منظومه منسجم معرفتی، روشی و ارزشی، الگویی جامع و کاربردی برای مصونیت بخشی فکری جوامع و بازشناسی حق از باطل عرضه می کند؛ امری که استخراج ساختاریافته آن، نوآوری پژوهش حاضر به شمار می آید.

نویسندگان

محمد اسماعیلی

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، بوشهر، ایران.

محمد مهدی حاجیلوئی محب

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

رضا جمالی

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • منابع فارسی:ابن درید الازدی، ابوبکر محمدبن الحسن(۱۴۰۷ ق). جمهره اللغه. ...
  • ابن منظور، محمد بن مکرم(۱۳۷۵ ق). لسان العرب. بیروت: دار ...
  • اخوان نبوی، قاسم(۱۳۹۸). دین و تکامل. قم: پژوهشگاه فرهنگ و ...
  • الازهری، محمدبن احمد(۱۴۲۱ق). تهذیب اللغه. بیروت: دار احیاءالتراث العربی ...
  • الصاحب، اسماعیل بن عباد(۱۴۱۴ ق). المحیط فی اللغه. بیروت: عالم ...
  • آلوسی، سید محمود(۱۴۱۵ ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. ...
  • باقری پور، منصوره(۱۳۸۶). «معناشناسی شبهه و کاربرد آن در احکام ...
  • بحرانی، سید هاشم(۱۴۱۶ ق). البرهان فی تفسیر القرآن. تهران: بنیاد ...
  • بستان، حسین(۱۳۹۶). نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی. قم: ...
  • بستانی، فواد افرام(۱۳۷۵). فرهنگ ابجدی الفبایی. ترجمه المنجد الابجدی. ترجمه ...
  • بغدادی، علاءالدین(۱۴۱۵ ق). لباب التاویل فی معانی التنزیل. بیروت: دار ...
  • بهمنی، فرانک و سعید بهمنی(۱۴۰۱). «بازخوانی منطقی مواجهه قرآن با ...
  • بیگدلو، رضا(۱۴۰۲). جریانهای فرهنگی ایران معاصر. قم: پژوهشگاه فرهنگ و ...
  • جمشیدی، مهدی(۱۳۹۳). نظریه فرهنگی استاد مطهری. قم: پژوهشگاه فرهنگ و ...
  • حسینی زبیدی، محمدمرتضی(۱۳۸۵). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دارالهدایه ...
  • حمیری، نشوان بن سعید(۱۴۲۰ ق). شمس العلوم و دواء کلام ...
  • حویزی، عبد علی بن جمعه(۱۴۱۵ ق). تفسیر نور الثقلین. قم: ...
  • خاموشی، مجید(۱۴۰۲). «پاسخگویی به سوالات از منظر قرآن کریم». مطالعات ...
  • خورشیدی، احمد(۱۳۸۴). نقش عملیات روانی در تغییر رفتار. تهران: صاحب ...
  • دهخدا، علی اکبر(۱۳۷۳). لغتنامه. تهران: روزنه ...
  • رضائی، حسن رضا و حمید کرمی(۱۴۰۳). «روش شناسی استاد محمد ...
  • زمانیان، مسلم و سید ابوالفضل موسوی(۱۴۰۳). هنر پاسخگویی. قم: دفتر ...
  • زمخشری، محمود(۱۳۹۵). مقدمه الادب. تبریز: اختر ...
  • زمخشری، محمود(۱۴۰۷ ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار ...
  • سیوطی، جلال الدین(۱۴۰۴ ق). الدر المنثور فی تفسیر الماثور. قم: ...
  • شاذلی، سید قطب(۱۴۱۲ ق). فی ظلال القرآن. بیروت: دارالشروق ...
  • شناسوند، پروین و محسن قاسم پور(۱۴۰۲). «تحلیلی بر آیات ناظر ...
  • صادقی، محمد(۱۳۶۵). الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن. قم: فرهنگ اسلامی ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۷۴). تفسیر المیزان. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. ...
  • طبرسی، فضل بن حسن(۱۳۷۲). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ...
  • طریحی، فخرالدین بن محمد(۱۳۷۵). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی ...
  • طوسی، محمد(۱۹۸۱م). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث ...
  • علیزاده موسوی، سید مهدی(۱۳۹۵). «درآمدی بر چیستی شبهه در علم ...
  • فلاح، محمدجواد(۱۳۹۸). «گونه های روش پرسش و پاسخ و کاربست ...
  • فلاح، محمدجواد(۱۴۰۱). «تبیین روش استدلال در پاسخ به سوالات و ...
  • فلاح، محمدجواد(۱۴۰۲). اصول و روش پاسخگویی به سوالات و شبهات ...
  • فیض کاشانی، ملامحسن(۱۴۱۵ ق). تفسیر الصافی. تهران: الصدر ...
  • فیومی، احمد بن محمد(۱۳۹۷). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر ...
  • قرآن کریم. ترجمه ناصر مکارم شیرازی ...
  • قمی، محمد بن محمدرضا(۱۳۶۸). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. ...
  • کاشانی، ملا فتح الله(۱۳۷۳). تفسیر خلاصه المنهج. تهران: اسلامیه ...
  • کرمی فریدنی، علی(۱۳۸۸). ظهور و سقوط تمدنها از دیدگاه قرآن. ...
  • کریمی، حسین(۱۳۹۱). آثار شبهات بر عقاید مردم بر اساس قرآن ...
  • کلاین، نائومی(۱۴۰۰). دکترین شوک. ترجمه مهرداد شهابی و میرمحمود نبوی. ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب(۱۳۴۴). اصول کافی. ترجمه سید جواد مصطفوی. ...
  • روش شناسی ابن قتیبه در پاسخ به شبهات قرآنی [مقاله ژورنالی]
  • مدرسی، محمدتقی(۱۳۷۷). تفسیر هدایت. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس ...
  • مراغی، احمد(۱۳۶۵). تفسیر المراغی. بیروت: داراحیاء التراث العربی ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۹۰). خداشناسی در قرآن. قم: موسسه آموزشی پژوهشی ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۹۸). مکاتب اخلاقی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی ...
  • مکارم شیرازی، ناصر و همکاران(۱۴۰۰). تفسیر نمونه. تهران: درالکتب الاسلامی ...
  • مک گراث، الیستر ای(۱۴۰۱). خدای داوکینز از ژن خودخواه تا ...
  • نعمتی، مهدی و سید سجاد جعفری(۱۴۰۲). معنویت و معنای زندگی. ...
  • نهج البلاغه. نسخه صبحی صالح ...
  • نیشابوری، نظام الدین(۱۴۱۶ ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان. ...
  • منابع انگلیسی:Freeden, M. (۲۰۱۵). Liberalism: A Very Short Introduction. Oxford ...
  • Law, S. (۲۰۱۱). Humanism: A Very Short Introduction. Oxford University ...
  • Ruse, M. (۲۰۱۶). Darwinism as Religion: What Literature Tells Us ...
  • Akhavan Nabavi, Qasem (۲۰۱۹). Religion and Evolution. Qom: Institute for ...
  • نمایش کامل مراجع