معناشناسی توصیفی واژه «غنی» در قرآن کریم
محل انتشار: دوفصلنامه کتاب قیم، دوره: 16، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 20
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_KGY-16-2_002
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
هدف: واژه «غنی» از واژگان پربسامد قرآن کریم است. صفت «غنی» بر وزن فعیل به معنای فاعل است که بر بسندگی دلالت دارد. غنای خداوند متعال، به معنای بی نیازی مطلق اوست. پرسش اصلی پژوهش این است که واژه «غنی» در کاربرد وحیانی، بر محور همنشینی یا جانشینی، در ارتباط با کدام واژه ها استعمال شده؟ و این واژه در تقابل معنایی با کدام واژه ها است؟ هدف، دستیابی به مفهوم درونی واژه «غنی» و تبیین جایگاه آن در قرآن کریم، با استفاده از روابط معنایی (مکملی، اشتدادی، تقابلی و توزیعی) است. روش پژوهش: روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و با فیش برداری از منابع کتابخانه ای است. ابتدا آیات موردنظر استخراج گردید، سپس واژگان همنشین، جانشین و واژگان متضاد با واژه «غنی» مورد بررسی قرار گرفت؛ ابتدا معنای لغوی و اصطلاحی آنها بررسی و سپس رابطه نحوی و ساختاری این واژگان تحلیل گردید. یافته ها: یافته ها بر آن است که واژه «غنی» در قرآن مجید غالبا درباره خداوند متعال به کار رفته ولی این واژه و مشتقات آن در چند مورد درباره انسان نیز به کار رفته است. مفهوم اصلی «غنی» را بر اساس آیات قرآنی می توان منطبق بر معنای عام و رایج لغوی آن یعنی «بی نیاز» دانست. واژه «غنی» با واژگانی چون «حلیم، حمید، کریم، رحمت و شکر» رابطه همنشینی دارد که واژه «حمید» بسامد بالاتری نسبت به دیگر همنشین ها دارد؛ برای دستیابی به واژه جانشین، از معناشناسی مبتنی بر بافت زبانی و رویکرد ساخت گرا در معناشناسی بهره گرفته شده است. واژه «غنی» با واژگان «صمد» و «واسع» رابطه جانشینی و با واژه های «فقر، بخل و کفر» تقابل معنایی دارد. نتیجه گیری: این پژوهش نشان می دهد واژگان هم نشین با «غنی» از طریق روابط نحوی و معنای اشتدادی، مفهوم آیات را تقویت می کنند و جانشینی آن با «واسع» در برخی موارد معنایی متفاوت ایجاد می کند. همچنین در تقابل با این واژه، بخل منجر به محرومیت، فقر نشان از نیاز ذاتی آفریده ها و کفر نماد ناسپاسی در برابر نعمت های الهی است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
سیده وفاء محفوظی موسوی
دانش آموخته دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
حسن عبدالهی
. دانشیار گروه عربی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :